Jurisprudence studies and cultural law

Jurisprudence studies and cultural law

Definition the Architecture Pattern of Local Mosques in Tehran with Emphasis on the Sajjad and Lorzadeh Mosques

Document Type : Original Article

Author
Asghar Molaei
Associate Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran. Email: A.molaei@tabriziau.ac.ir
10.22034/cjls.2026.2082758.1081
Abstract
Local mosques play an important role in the identity of neighborhoods. These mosques actually define the functional, social, and cultural center of neighborhoods. So that these mosques are used during the week for holding prayer ceremonies and on special days for needs and functions such as I’tikaf, funeral ceremonies, helping the needy, holding mourning ceremonies, and reviving the Nights of Power. The architecture of local mosques in Tehran has various designs, some of which have an architectural identity and some of which have weaknesses and problems in this regard. The aim of this article is to present a design pattern of local mosques for the city of Tehran using the architecture of Sajjad and Lorzadeh Mosques. This article is of a qualitative and interdisciplinary type that has been conducted with analytical and field research methods. The analytical research method is in the form of text content analysis and the field method is in the form of extracting the architectural pattern of Sajjad and Lorzadeh Mosque and extracting the architectural and functional plan of the mosque. The architecture of Sajjad and Lorzadeh Mosque has micro-spaces that are hierarchically arranged in accordance with the location of the land and neighboring uses: This mosque has two separate entrances for men and women, with men entering and exiting from the entrance on Jomhouri Street and women entering and exiting from the entrance on the Fakhrazi side street. The entrance to the mosque is done through a hierarchical spatial system in the following order: 1- Entrance 2- Entrance threshold and corridor 3- Covered and multipurpose space of the mosque for men 4- Covered and multipurpose space of the mosque for women 5- Wall and door to the main space 6- The main space for holding daily prayers with decorations and a ceiling of muqarnas and bowls, part of which is reserved for women with a curtain 7- Prayer altar 8- Security and the office of donations and public donations of the mosque. 8- Side rooms 9- Bathroom in the basement (level 1-). 10- Second floor.
Keywords
Local Mosque
Islamic Architecture
Architectural Pattern
Sajjad Mosque
Lorzadeh Mosque
- قرآن کریم.
1.      امین زاده، بهناز (1378). حسینیه‌ها و تکایا بیانی از هویت شهرهای ایرانی. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، شماره پیاپی 1026.
2.      مینزاده، بهناز (1378). حیاط مساجد بررسی تاریخی و سیر تحول آن؛ مجموعه مقالات همایش مسجد- انتشارات دانشگاه هنر، ص 28.
3.      بلخاری قهی، حسن (1387). قدر، نظریه بنیادی هنر، معماری وزیبایی در تمدن اسلامی، کرسی نظریه­پردازی-16، تهران، شورای انقلاب فرهنگی، دبیرخانه هیأت حمایت از کرسی­های نظریه­پردازی نقد و مناظره، ویژه علوم انسانی و معارف دینی.
4.      پوپ، آرتور اپهام‌ ‌(1382). معماری‌ ایران (ترجمه‌ غلامحسین‌ صدری‌ افشار). تهران‌: انتشارات اختران
5.      تقوایی، علی­اکبر و سکینه معروفی (1389). ارزیابی نقش مساجد در ارتقای کیفیت محیط؛ مطالعه موردی مسجد امیر تهران، مدیریت شهری، (تهران، سازمان شهرداری‌های کشور)، دوره 8، شماره 25، صص219-234. https://sid.ir/paper/92230/fa
6.      خامنه­ای، سیدعلی (1392). در هر جا سامان زندگی است مسجد مرکز اصلی است، قابل دسترسی در پایگاه مجازی دفترحفظ و نشر آثار حضرت آیت­الله العظمی خامنه­ای https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=23067
7.      جواهری، میکائیل (1385). مساجد در اسلام. تهران، مقاله اینترنتی.
8.      مرکز رصد فرهنگی کشور (1402). گزارش رصد فرهنگی 45، مسجد در ایران آمار کارکردها مسائل و جایگاه اجتماعی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، قابل دسترسی در پایگاه
https://ircud.ir/Media/PDF/1404/07/24/638961264272766418.pdf
9.      سجادزاده حسن، یوسفی ماندانا و یوسفی محمد (۱۳۹۵). ارزیابی مؤلفه‌های اجتماع پذیری در کیفیت بخشی به مساجد محلی ایران (نمونه موردی: مسجد چمن چوپانان، مسجد شالبافان و مسجد کولانج شهر همدان) پژوهش‌های معماری اسلامی، دوره ۴، شماره ۱، صص۴۵-۲۹.
https://www.iust.ac.ir/jria/article-1-427-fa.pdf
10. سلطان زاده، حسین (1389). زیبایی­های معماری ایران: مسجد امام خمینی(ره) در تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، مجله معماری و فرهنگ، دوره ۱۲، شماره 42، صص 104-112.
https://www.magiran.com/volume/59247
11. سلطان‌زاده، حسین (1390الف). مسجد جامع سمرقند (مسجد بی‌بی خانم)، مجله معماری و فرهنگ، شماره 43.
12. سلطان‌زاده، حسین (1390ب). مساجد تجلی‌گاه ویژگی‌های فرهنگی و هنری جهان اسلام به شمار می‌آید، انجمن مفاخر معماری ایران، مقالات معماری و شهرسازی، قابل‌دسترسی در سایت http://www.ammi.ir
13. عباسی، مهدی (1390). نقدی بر مساجد جدید، مقاله اینترنتی، انجمن مفاخر معماری ایران، مقالات معماری و شهرسازی، قابل‌دسترسی در سایت http://www.ammi.ir
14. مطهری، مرتضی (1378). مجموعه آثار )جلد ۳ (، تهران: انتشارات صدرا.
15. میرعمادی، ابوالحسن (1390). توجه به معماری در ساخت بنای مساجد ضروری است، انجمن مفاخر معماری ایران، مقالات معماری و شهرسازی، قابل‌دسترسی در سایت https://ammi.ir/news-and-articles/20508/
16. نقره­کار، عبدالحمید(1387الف). تعامل انسان با فضا در معماری، کرسی نظریه­پردازی-17، تهران، شورای انقلاب فرهنگی، دبیرخانه هیأت حمایت از کرسی­های نظریه­پردازی نقد و مناظره، ویژه علوم انسانی و معارف دینی.
17. نقره­کار، عبدالحمید(1387ب.). درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی، تهران، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت معماری و شهرسازی، دفتر معماری و طراحی­شهری، چاپ اول.
18.   نقی زاده، محمد (1392). جایگاه مسجد در طراحی شهری. کتاب ماه هنر، شماره179، صص 20-40.
Jurisprudence studies and cultural law
Volume 3, Issue 1
June 2026
Pages 81-90