Jurisprudence studies and cultural law

Jurisprudence studies and cultural law

The Rule of the Obligation to Preserve Social Order in Imami and Sunni Jurisprudence: Foundations, Scope, and Its Contemporary Functions in the Jurisprudence of Governance and System-Building

Document Type : Original Article

Authors
Morteza Chitsazian 1
Sayyed Nima Norouzi 2
1 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Law, Faculty of Jurisprudence, Shahid Motahari University, Tehran, Iran. Email: mmchitsazian@motahari.ac.ir
2 Department of Jurisprudence and Private Law, Faculty of Sciences and Education, Al-Mustafa Al-Alamiyah University and Higher Levels, Qom Seminary, Qom, Iran. (Corresponding Author). Email: n.norouzi9837@iau.ir
10.22034/cjls.2026.2073832.1071
Abstract
This study examines the rule of the obligation to preserve social order (wujūb ḥifẓ al-niẓām) as one of the overarching maxims of Islamic jurisprudence, which plays a pivotal role in explaining and deriving many social, political, and economic rulings. The central question of the research concerns the sharʿi (scriptural) and rational foundations of this rule and its function in organizing the Islamic social system, particularly in contemporary contexts. The research adopts a descriptive–analytical method: it first outlines the conceptual dimensions of the rule of preserving social order and then critically analyzes its evidences through an argumentative approach. The objectives of the study are to clarify the position of this rule among juristic maxims, to identify its Qurʾanic, narrational, and rational foundations, and to analyze its implications and functions in the domains of governance and social order. The findings demonstrate that the obligation to preserve social order is deeply rooted in the fundamental objectives of the Sharīʿa. Evidences such as the prohibition of corruption, the command to establish justice and equity, the necessity of leadership and political authority, as well as the dictates of reason and the established practice of rational agents, provide strong support for this rule. The results further indicate that, in the contemporary era, this rule plays a decisive role in legitimizing political authority, legislation, public security, social justice, and the regulation of economic relations. Accordingly, it may be regarded as a key link between reason, Sharīʿa, and justice in the social philosophy of Islamic jurisprudence.
Keywords
rule of preserving social order
social justice
jurisprudence of governance
organization of the Islamic society
social jurisprudence
- قرآن کریم.
1.       ابن‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۲۴ق). السیاسة الشرعیة فی إصلاح الراعی و الرعیة. بیروت: دارالکتب العربی.
2.      ابن‌منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴ق). لسان العرب (جلد ۱۲).  بیروت: دارصادر.
3.      انصاری، مرتضی بن محمدامین (۱۴۲۰ق). المکاسب.قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
4.      السیوطی، جلال الدین (۱۴۰۸ق). الجامع الصغیر من أحادیث البشیر النذیر.بیروت: دارالفکر.
5.      جعفرپیشه، رضا (۱۳۸۹). حق تمرد و وجوب حفظ نظام از منظر اهل بیت (علیهم السلام) و اهل سنت. پژوهشنامه حکمت و فلسفه اسلامی،  شماره ۳۳، صص ۶۱–۸۶.  https://www.sid.ir/paper/469522/fa
6.      حر عاملی، محمد بن حسن (۱۴۱۴ق). وسائل الشیعة.قم: مؤسسه آل‌البیت.
7.      حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۲۱ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیه .قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
8.      امام خمینی، سید روح‌الله (۱۳۷۳). البیع (جلد ۲). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه‌الله).
9.      امام خمینی، سید روح‌الله (۱۴۲۱ق). تحریر الوسیله  (جلد ۱). قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه‌الله).
10.   راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲ق). مفردات الفاظ القرآن. دمشق: دارالقلم.
11.    سبحانی، جعفر (۱۴۱۳ق). مبانی حکومت اسلامی. قم: مؤسسه امام صادق (علیه‌السلام).
12.   سلطانی رنانی، محمد (۱۳۹۹). جریان قاعده نفی ظلم در فقه عدلی‌مسلک. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، دوره ۱۱، شماره ۲۱، صص ۱۲۵–۱۴۹. https://doi.org/10.22034/law.2020.12633
13.   سید رضی، محمد بن حسن (۱۴۱۰ق). نهج‌البلاغه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
14.   سیفی مازندرانی، علی‌اکبر (۱۴۲۵ق). مبانی فقه الفعال. قم: انتشارات مرکز فقهی ائمه اطهار.
15.   سیستانی، علی (بی‌تا). احکام الدین بین السائل و المجیب. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
16.   سعدی، حسینعلی؛ و باباخانی، مجتبی . (1403). امکان یا امتناع تسری قاعده فقهی «وجوب حفظ نظام» به «حفظ نظام سیاسی مسلمین»؛ با تأکید بر آراء امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه). دانش سیاسی، دوره ۲۰، شماره ۲، صص 345-370. https://doi.org/10.30497/pkn.2022.13974.2554
17.   امیدی فر، عبداله و باقی زاده، محمد جواد (۱۳۹۳). ضرورت حفظ نظام و منع اختلال در آن در فقه امامیه. فصلنامه شیعه شناسی، شماره ۱۲، دوره ۴۷، صص ۱۷۰–۲۰۰.
18.   صافی گلپایگانی، لطف‌الله (۱۳۹۲). جامع الأحکام  (جلد ۲). قم: انتشارات دفتر آیت‌الله صافی گلپایگانی.
19.   صدوق، محمد بن علی (۱۴۱۵ق). عیون أخبار الرضا . قم: مؤسسه نشر اسلامی.
20.  طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن (جلد ۵). قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزه علمیه قم.
21.   غزالی، محمد بن محمد (بی‌تا). احیاء علوم‌الدین. بیروت: دارالمعرفه.
22.  جعفری هرندی، محمد؛ و عرب، عالیه (۱۳۹۲). حکم سازی ضرورت حفظ نظام در قلمرو احکام شرعی از دیدگاه فقهی مذاهب اسلامی. مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، دوره ۹، شماره ۳۳،صص ۳۸–۲۶. https://foroughevahdat.mazaheb.ac.ir/article_7686.html
23.  کلانتری، علی اکبر (۱۳۷۶). فقه و مصلحت نظام. مجله فقه، شماره ۱۱، صص ۲۱۶–۲۹۲.
24.  مظفر، محمدرضا (۱۴۳۴ق). أصول الفقه (جلد ۴).  قم: دارالفکر.
25.  مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۱). تفسیر نمونه  (جلد ۱). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
26.  نائینی، محمدحسین (۱۳۲۷ق). تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله. تهران: مطبعة ناصری.
27. نجفی، محمدحسن (۱۳۶۷ق). جواهرالکلام فی شرح شرایع الإسلام (جلد ۲۱). بیروت: داراحیاء التراث العربی.
Jurisprudence studies and cultural law
Volume 3, Issue 1
June 2026
Pages 121-130