مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

آسیب شناسی فقهی - فرهنگی رفتارهای هنجارشکنانه چهره‌های مشهور ورزشی و رسانه‌ای در فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدمحمّدرضا موسوی فرد 1
فرخ هدائی 2
مریم فراتی 3
زهرا موسوی 4
1 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد اندیمشک، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران.
3 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه، دانشگاه پیام نور، واحد الکترونیک تهران غرب، تهران، ایران.
10.22034/cjls.2025.2060877.1043
چکیده
با توجه به برخی هنجارشکنی‌ها و اقدامات برخی از همسران و خود افراد مشهور که در جامعه بازخورد زیادی داشت؛ این پژوهش با هدف تحلیل پیامدهای هنجارشکنی اخلاقی و فرهنگی همسران افراد مشهور (بازیگران و ورزشکاران) در جامعه انجام شده است و تأثیرات این رفتارها را بر نهاد خانواده، ارزش‌های اجتماعی و الگوسازی برای جوانان تحلیل می‌کند. مطالعه حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با بهره جستن از روش اسنادی و کتابخانه‌ای به جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هنجارشکنی‌های اخلاقی همسران افراد مشهور و ورزشکاران می‌تواند به‌عنوان الگویی نامناسب برای جامعه، به‌ویژه جوانان عمل کند و بنیان‌های اخلاقی خانواده را تهدید نماید. همچنین، نمایش سبک زندگی غیرمتعهدانه در فضای مجازی و رسانه‌ها منجر به تقلید کورکورانه و دوری از هنجارهای بومی ـ مذهبی می‌شود و بحران هویت فرهنگی را دامن می‌زند. از سوی دیگر، واکنش‌های دوگانه جامعه (از تحسین تا طرد) نشان‌دهنده تضاد بین مدرنیته و سنت در پذیرش هنجارشکنی‌هاست. علاوه بر این، فشارهای ناشی از زندگی در انظار عمومی، گاه به اختلافات زناشویی و رفتارهای هیجانیِ هنجارشکن می‌انجامد. برآیند مقاله نشان می‌دهد که هنجارشکنی اخلاقی ـ فرهنگی این گروه صرفاً یک مسئله فردی نیست، بلکه پیامدهای گسترده‌ای در جامعه دارد و لزوم آموزش رسانه‌ای، تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی افراد مشهور، ورزشکاران و افراد وابسته به آن‌ها و سیاست‌گذاری برای محدودیت نمایشِ بی‌ضابطه زندگی خصوصی آنان را پیشنهاد می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
هنجارشکنی اخلاقی
همسران ورزشکاران
فرهنگ افراد مشهور
فضای مجازی
رسانه‌های اجتماعی

عنوان مقاله English

Jurisprudential-Cultural Pathology of Norm-Breaking Behaviors by Celebrities of Sports and Media Figures in Cyberspace

نویسندگان English

Seyed Mohammad Reza Mousavi Fard 1
Farokh Hodaie 2
Maryam Forati 3
Zahra Mousavi 4
1 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran,
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Andishmak Branch, Islamic Azad University, Andishmak, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Damghan Branch, Islamic Azad University, Damghan, Iran.
4 Master's student in Media Management, Payam Noor University, West Tehran Electronics Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

In light of certain norm-breaking behaviors and actions by some celebrities and their spouses—which have received significant public attention—this study aims to analyze the consequences of moral and cultural norm violations by the spouses of celebrities (actors and athletes) in society. It explores the impact of such behaviors on the family institution, social values, and role modeling for youth. This study employs a descriptive-analytical approach, utilizing documentary and library methods for data collection and analysis. The research findings indicate that the moral misconduct of celebrity spouses and athletes can serve as inappropriate models for society—particularly for young people—and threaten the ethical foundations of the family. Furthermore, the portrayal of a non-committed lifestyle on social media and in mass media leads to blind imitation and a departure from indigenous and religious norms, thereby exacerbating a cultural identity crisis. On the other hand, the society’s mixed reactions—from admiration to rejection—reflect a conflict between modernity and tradition in accepting such norm violations. Additionally, the pressures of living in the public eye sometimes lead to marital conflicts and emotionally driven deviant behaviors. The overall conclusion of the paper suggests that moral and cultural norm-breaking by this group is not merely an individual issue; rather, it has far-reaching societal consequences. It underscores the need for media literacy education, enhanced social responsibility among celebrities, athletes, and their affiliates, and the formulation of policies to restrict the unregulated display of their private lives.

کلیدواژه‌ها English

Moral norm violation
Spouses of athletes
Celebrity culture
Cyberspace
Social media
  1. حسن اسد زاده، شهیر؛ روشندل، طاهر؛ نصر الهی، اکبر و سعدی پور، اسماعیل (1400). مطالعه دغدغه‌های سلبریتی‌ها در اینستاگرام و پیامدهای آن بر هواداران. فصلنامه مطالعات میان فرهنگی، دوره 16، شماره 47، صص 89 ـ116.

https://dorl.net/dor/20.1001.1.17358663.1400.16.47.4.4

  1. موسوی فرد، سیدمحمّدرضا؛ هدائی، فرخ و بهادر، فرشید (1403). فرصت یا تهدید موضع‌گیری‌های اصحاب هنر (سلبریتی‌ها) در شبکه‌های مجازی نسبت به امورات مملکتی با تأکید بر آموزه‌های جرم‌شناسی انتقادی. فصلنامه مطالعات هنر، دوره 3، شماره 1، صص 7 ـ 29.

https://doi.org/10.22083/ssa.2025.492442.1052

  1. اسلامی، الهه؛ موسوی، سید هاشم و علی خواه، فردین (1399). سلبریتی‌های مجازی؛ غریبه‌های آشنا در عصر رسانه‌های اجتماعی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 16، شماره 59، صص 45 ـ 74. https://doi.org/10.22034/jcsc.2019.35296
  2. کوهستانی، سمانه؛ علیخواه، فردین؛ افقی، نادر و حلاج زاده، هدی (1403). شهرت در شبکه‌های اجتماعی: پژوهشی دربارۀ چرایی و پیامدهای مشهور شدن در اینستاگرام. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 17، شماره 2، صص 31 ـ 61.

https://doi.org/10.22035/jicr.2023.3164.3469

  1. جهانی، فرشته (1401). سلبریتی ایرانی؛ جامعه و سیاست؛ پژوهش‌ها درباره سلبریتی چه می‌گویند؟ مقاله تحلیلی آنلاین منشر شده در مورخ 13 آذر 1401 قابل دسترسی در https://irna.ir/xjL7VH
  2. طاهری، احمدرضا و میران، محمد (1401). نقش نخبگان سیاسی در تقویت وحدت بین مذاهب و اقوام در استان سیستان و بلوچستان. چاپ شده در مجموعه مقالات پنجمین کنفرانس بین المللی و ششمین کنفرانس ملی حقوق و علوم سیاسی، تهران، https://civilica.com/doc/1625892
  3. صفا، احمدرضا (1386). بررسی و مقایسه ملاک‌های توسعه با عصر ظهور، مجموعه آثار سومین همایش بین المللی دکترین مهدویت، قم: موسسه آینده روشن ناشر.
  4. مطهری، مرتضی (1377). مجموعه آثار (جلد 23)، قم: نشر انتشارات صدرا.
  5. هاشمی، ضیا (1380). نقش نخبگان در تحولات از نگاه امام على(علیه‌السلام). فصلنامه علمی روش شناسی علوم انسانی، دوره 7، شماره 26، صص 95 ـ 107.
  6. نفر، زینب؛ افشار، اباذر و احمدی، زهرا (1402). واکاوی فقهی مهاجرت دائمی نخبگان و بایسته‌های قانونی مهار آن از دیدگاه سیاست‌گذاری عمومی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 13، شماره 49، صص 70 ـ 91. https://doi.org/10.22034/SSPP.2023.563097.3297
  7. Agustina, D. E., Maulidina, N. M.,Putri, Y. O., Andr, M. R. R., & Hayat, M. A. (2025) Dampak Pemberitaan Media Massa terhadap Kasus Korupsi yang Melibatkan Artis di Indonesia. Religion, Education, and Social Laa Roiba Journal (RESLAJ) ,7(1) https://doi.org/10.47467/reslaj.v7i1.5754
  8. Chrissy King (August 19, 2022) 10 Celeb Power Couples Who Make It Work in Both Business and Love: Online access: https://www.ebony.com/10-celeb-power-couples-who-make-it-work-in-both-business-and-love
  9. Driessens, O. (2012) The celebritization of society and culture: Understanding the structural dynamics of celebrity culture. International Journal of Cultural Studies, 6(6) , https://doi.org/10.1177/1367877912459140
  10. Furedi, F. (2010) Celebrity culture. Society, Celebrity Around the World, Volume 47. DOI https://doi.org/10.1007/s12115-010-9367-6
  11. Graeme Turner(2010) Approaching celebrity studies: Celebrity Studies, Volume 1, Published online: 17 Mar 2010, https://doi.org/10.1080/19392390903519024
  12. James Clark Ross (27 February 2017) Celebrity Culture II: Rotten to the Core: The Human Front, Article available at: https://www.thehumanfront.com/celebrity-culture-part-ii-rotten-to-the-core
  13. Janell Hobson(2022) Celebrity Feminism: More Than a Gateway: Online access: https://signsjournal.org/currents-celebrity-feminism/hobson
  14. Marni Feuerman(1998) Why Do Celebrity Marriages Fail More Often?: Kessler & Solomiany, LLC, Online access: https://www.ksfamilylaw.com/why-do-celebrity-marriages-fail-more-often
  15. Mina Hochberg (Mar 9, 2015) Proof That Celebrities Break Up Because of Their Giant Egos A therapist and fame expert explains.: Online access:

https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/q-and-a/a37489/why-is-it-so-hard-for-celebrity-couples-to-last

  1. Mugtabarovna Gaisina, Mikhaylovna Mikhaylovskaya, Gafurovna Khairullina, yacheslavovna Ustinova, and et al (2015) The Role of the Media in the Spiritual and Moral Evolution of Society: Mediterranean Journal of Social Sciences.6(5) http://dx.doi.org/10.5901/mjss.2015.v6n5s2p93
  2. Patrick Wanis (May 18, 2014) Celebrity Psychological Issues No. 14 – Denial & delusions of grandeur: Online access: https://www.patrickwanis.com/celebrity-issues-14-denial-delusions-grandeu
  3. Portmann, J. (2019) Celebrity Morals and the Loss of Religious Authority. https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780429273469/celebrity-morals-loss-religious-authority-john-portmann
  4. Pype, K. (2009) Media Celebrity, Charisma and Morality in Post-Mobutu Kinshasa. Southern African Studies, 35(3) ,. http://www.jstor.org/stable/40283276
  5. Tse, T., Leung, V., Cheng, K., & Chan, J. (2018) A clown, a political messiah or a punching bag? Rethinking the performative identity construction of celebrity through social media. Global Media and China, 3(3) ,.

https://doi.org/10.1177/2059436418805540

  1. Adeima, S. (2024) The Cost of Being a Celebrity on Mental Health. Qeios. https://doi.org/10.32388/m9tp1u
  2. Alfred Archer, Maureen Sie(May 2023) Using Stars for Moral Navigation: An Ethical Exploration into Celebrity: Volume40, Issue2, Special Issue: Society for Applied Philosophy 2022 Annual Lecture Symposium,

https://doi.org/10.1111/japp.12637

  1. Archer, A., & Robb, C. M. (2022) Being a Celebrity: Alienation, Integrity, and the Uncanny. Journal of the American Philosophical Association.

https://doi.org/10.1017/apa.2022.28

  1. Bryna Jekogian (Oct 26, 2023) Pop culture and its gendered double-standard: Online access: https://spec.hamilton.edu/pop-culture-and-its-gendered-double-standard-22c1b591aa60
  2. Couldry, N., & Markham, T. (2007) Celebrity culture and public connection: Bridge or chasm? International Journal of Cultural Studies, 10(4) ,. https://doi.org/10.1177/1367877907083077
  3. Cross, S. (2021) Friends in High Places: Sexual Abuse, Power and the Corruptions of Jimmy Savile. Palgrave Macmillan, Cham.

https://doi.org/10.1007/978-3-030-56444-5_7

  1. Driessens, O. (2013) Celebrity capital: redefining celebrity using field theory. Theor Soc 42. https://doi.org/10.1007/s11186-013-9202-3
  2. Gies, L. (2011) Stars Behaving Badly: Inequality and transgression in celebrity culture. Feminist Media Studies, 11(3) , Online accessibility.

https://doi.org/10.1080/14680777.2010.535319

  1. Giles, D., & Rockwell, D. (2009) Being a Celebrity: A Phenomenology of Fame. Journal of Phenomenological Psychology, 40(2)

https://doi.org/10.1163/004726609X12482630041889

  1. Kakko, K., & Isotalus, P. (2023) Interpersonal dynamics of fame: celebrity discourses in commercial music artist’s romantic relationships. Celebrity Studies,. https://doi.org/10.1080/19392397.2023.2192357
  2. Lee, J. S., & Kwak, D. H. (2016) Consumers’ Responses to Public Figures’ Transgression: Moral Reasoning Strategies and Implications for Endorsed Brands. Journal of Business Ethics, 137(1) ,. https://doi.org/10.1007/S10551-015-2544-1
  3. Matheson, B. (2023) Fame and redemption: On the moral dangers of celebrity apologies. Journal of Social Philosophy. https://doi.org/10.1111/josp.12510
  4. Milner Jr, M. (2005) Celebrity Culture as a Status System. Hedgehog review.7(1) https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A15%3A13826543/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A17721027&crl=c&link_origin=scholar.google.com
  5. Sari, D. L. W. A., & Setyabudi, T. (2016) Alienation Of Public Figure Reflected In Robert Galbraith’s The Cuckoos Calling (2013) A Marxist Approach. http://eprints.ums.ac.id/46482
  6. Talia Lakritz (Aug 19, 2022) 12 celebrities who worked normal jobs after becoming famous: Online access: https://www.businessinsider.com/celebrities-who-worked-normal-jobs-after-becoming-famous-2022-8
مطالعات فقه و حقوق فرهنگی
دوره 2، شماره 1
خرداد 1404
صفحه 166-141