مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

انحرافات فرهنگی سازمانی و راهکارهای اصلاح آن از دیدگاه فرهنگ اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 نویسنده مسئول، دانش آموخته سطح سه حوزه علمیه قم، قم، ایران.
2 استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، قم، ایران
چکیده
در همه جوامع بشری به‏‌ویژه جامعه اسلامی، سلامت نظام سازمانی همواره از اهمیت و ضرورت برجسته‌‏ای برخوردار است. انحراف‏‌های فرهنگی سازمانی _ خواسته یا ناخواسته _ در هر جامعه‌‏ای رخ می‌‏دهد و عوامل متعددی در وقوع آن اثرگذار است که از جمله مهم‌‏ترین این عوامل می‏‌توان به انحراف فرهنگی، تصمیم‌‏گیری، انحراف در انتخاب ناشایسته کارکنان سازمان و نبود نظارت کافی اشاره نمود. از آنجا که محیط بروز فساد اداری سازمان‏‌ها می‏‌باشد، لذا فرهنگ سازمانی مورد توجه قرار گرفته است. در فرهنگ مدیریت اسلامی برای هر کدام از عوامل انحراف، راهکار‏های متعددی بیان شده است. بدین دلیل مقاله پیش رو با بهره‌‏گیری از روش توصیفی _ تحلیلی درصدد تبیین و شناسایی عوامل انحرافات فرهنگی سازمانی و ارائه راهکارهای اصلاح آن از منظر فرهنگ اسلامی می‏‌باشد.
طبق یافته‌‏های تحقیق عوامل انحرافات فرهنگی سازمانی که عبارتند از: ضعف باورهای اخلاقی، وجدان کاری، فردگرایی، ناهماهنگی میان ارزش‌‏ها، چیرگی روابط بر ضوابط، ضعف فرهنگ سازمانی، وجود فرهنگ وفادار درون سازمان، گسترش و استمرار فساد، ضعف کنترل اجتماعی، خواسته‏‌ها و انتظارات غیرقانونی اشخاص، عملکرد مدیران قبلی، تاثیر‏گذاری بر عملکرد جاری سازمان، شایسته‌‏سالاری و....
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Organizational cultural deviations and solutions for its correction from the perspective of Islamic culture

نویسندگان English

Seyed Hadi Jabari 1
Abutaleb Khedmati 2
1 Corresponding Author, Master's degree of Qom Seminary (hawza). Qom. Iran.
2 . Professor of higher levels of Qom seminary (hawza). Qom. Iran
چکیده English

In all human societies, particularly in Islamic society, the health of the organizational system is always of significant importance and necessity. Organizational cultural deviations—intentional or unintentional—occur in every society, influenced by various factors. Among the most important of these factors are cultural deviation, decision-making, inappropriate selection of organizational staff, and lack of adequate supervision. Given that organizations are the environment where administrative corruption manifests, organizational culture has been emphasized. In Islamic management culture, multiple solutions have been provided for each deviation factor. Therefore, this article aims, using a descriptive-analytical method, to explain and identify the factors of organizational cultural deviations and provide corrective measures from the perspective of Islamic culture.
According to the research findings, the factors of organizational cultural deviations include: weaknesses in ethical beliefs, work conscience, individualism, inconsistency among values, dominance of relationships over regulations, weak organizational culture, existing internal loyalty culture, expansion and persistence of corruption, weak social control, illegal demands and expectations of individuals, performance of previous managers, impact on the current performance of the organization, meritocracy, and so on.

کلیدواژه‌ها English

Organizational deviation
cultural jurisprudence
organizational reform
Islamic culture
  1. قرآن کریم

    1. نهج ‏البلاغه.(1374). جمع ‏آوری شریف رضی، محمد بن حسین، دارالهجره، ادیب محمدحسین، جامعه ‏شناسی ایران، تهران، انتشارات هشت ‏بهشت.
    2. آمدی، عبدالواحد بن محمد.(1389). غررالحکم و دررالکلم، قم، پیام علمدار، چاپ دوم.
    3. کلینی، محمد بن یعقوب.(1388). الکافی، چاپ، سوم تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیة.
    4. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی.(بی تا). بحارالانوار، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی.
    5. همدمی خطبه سرا، ابوالفضل.(1383). فساد مالی: علل، زمینه‏ ها و راهبردهای مبارزه با آن، نشر: تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    6. فرج پور، مجید، فقر.(1383). فساد و تبعیض موانع توسعه در ایران، ناشر رسا، نوبت چاپ 1.
    7. ذاکری، محمد.(1398). اداره امور عمومی در اسلام: مدیریت و پیشرفت در پرتو شایستگی، ناشر آذرین مهر، چاپ 1.
    8. افجه‏‌ای، علی اکبر.(1375). علوم رفتاری و مدیریت اسلامی، فصلنامه دانش مدیریت.
    9. ابو یوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم.( 1399ق). الخراج، مصحح: شاکر، احمد محمد، بیروت، دار المعرفة.
    10. زارعی متین، حسن.(1378). روش‌‏های تغییر فرهنگ‏ سازمانی، نشریه: دانش مدیریت.
    11. میر سپاسی، ناصر.(1375). مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار، انتشارات‏/میر سپاسی.
    12. ارفع، سید کاظم، ترجمه روان نهج‏ البلاغه (ارفع).(1379). انتشارات فیض کاشانی، چاپ دوم، تهران.
    13. روح ‏الامینی، محمود.(1398). زمینه‏‌های فرهنگ شناسی، چاپ در جسم الاستشارات امطار.
    14. پیروز، علی آقا، خدمتی، ابوطالب.(1398). مدیریت در اسلام، انتشارات پژوهشکده حوزه و دانشگاه، چاپ 12.
    15. حر عاملی، محمد بن حسن.(1386). وسائل الشیعه، ویراستار عبدالرحیم ربانی شیرازی، ناشر کتابچی، چاپ 10.
    16. خدمتی، ابوالطالب.(1393). مبارزه با فساد با رویکرد اسلامی، نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه، چاپ اول.
    17. شکرالهی، مرتضی.(1378).فلسفه اسلامی، عقل (اسلام)، نشر سازمان انتشارات فرهنگ و اندیشه.
    18. رحیمی نسب، على.(1386). آسیب ‏شناسی فساد اداری، نشریه حمایت.
    19. محمدی ری شهری، محمد.(1389). میزان الحکمه، مترجم حمید رضا شیخی،قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث .