مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

چالش‌های نسخ قانون سقط درمانی و حذف غربالگری با توجه به ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﺧﺎﻧﻮاده و ﺟﻮاﻧﻲ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﺼﻮب 1400

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، عضو هسته پژوهشی جوانی جمعیت، زنان و خانواده، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: f.rajaei@hsu.ac.ir
2 مدرس و پژوهشگر، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. رایانامه: s.alavi5892@gmail.com
چکیده
مجلس یازدهم در راستای اجرای سیاست‌های طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده، در سال 1400 هجری شمسی طرحی را به تصویب رسانده که در نتیجه آن، قانون سقط درمانی مصوب سال 1384 منسوخ می‌گردد. هدف این طرح به حداقل رساندن سقط‌جنین و جلوگیری از آن برای رشد جوانی جمعیت می‌باشد و به‌گونه‌ای مطرح گردیده که کار سقط‌جنین را حتی در مواردی که نوزاد دچار مشکلات کروموزومی یا جسمی باشد، بسیار سخت می‌کند. دو ماده 53 (حذف غربالگری) و 56 (نسخ قانون سقط درمانی) این طرح به‌واسطه مشکلاتی که برای مادر، جنین، خانواده و جامعه به وجود می‎آورد؛ موردنقد متخصصان به دلایلی نظیر تزاحم حق حیات مادر، عسروحرج مادر و ناقص‌الخلقه بودن جنین قرار گرفته است. مقاله حاضر به شیوه توصیفی ـ تحلیلی می‎کوشد ادله مخالفان دو ماده 53 (حذف غربالگری) و 56 (نسخ قانون سقط درمانی) مانند در نظر گرفتن مصالح عامه و جامعه و همچنین مشکلات اقتصادی که در برخی از موارد باعث تحمیل هزینه‌های مضاعف مالی و روانی بر خانواده و جامعه می‌گردد؛ را احصاء و چالش‌های آن را موردبررسی قرار داده و پیشنهاد‌ها لازم در جهت رفع ایرادات آن ارائه دهد. شایان‌ذکر است؛ از نتایج حاصله این پژوهش می‌توان در آگاه‌سازی جامعه برای جلوگیری از سقط‌جنین سالم، تحلیل و بررسی مصوبه اخیر مجلس در این خصوص و شناخت راهکارها و عوامل مؤثر در رشد و جوانی جمعیت بهره گرفت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Challenges of Repealing the Therapeutic Abortion Law and Eliminating Prenatal Screening in Light of the Family Support and Youthful Population Act (2021)

نویسندگان English

Fatemeh Rajaee 1
Samaneh Alavi 2
1 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Member of the Youth ,Population, Women, and Family Research Core Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran. (Corresponding Author).Email: f.rajaei@hsu.ac.ir
2 Lecturer and Researcher at the Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran. Email: s.alavi5892@gmail.com
چکیده English

In 2021, the Eleventh Parliament of Iran ratified the Family Support and Youthful Population Act, which consequently repealed the Therapeutic Abortion Law of 2005. The primary aim of this legislation is to minimize and prevent abortions in order to promote population growth. However, it has imposed strict restrictions on abortion, even in cases where the fetus suffers from chromosomal or physical abnormalities. Two provisions of this Act—Article 53 (elimination of prenatal screening) and Article 56 (repeal of the Therapeutic Abortion Law)—have been criticized by experts due to the challenges they create for mothers, fetuses, families, and society. These critiques are based on issues such as the conflict between the mother’s right to life and that of the fetus, maternal hardship, and fetal deformity. Using a descriptive–analytical method, this study seeks to identify and evaluate the arguments of opponents to Articles 53 and 56, with particular attention to considerations of public interest, social welfare, and economic burdens, which in some cases impose additional financial and psychological costs on families and society. The findings highlight the importance of raising social awareness to prevent the abortion of healthy fetuses, providing a critical assessment of the recent legislation, and identifying strategies and factors that can support population growth and youthful demographics.

کلیدواژه‌ها English

Family Support
Youthful Population
Prenatal Screening
Repeal of the Therapeutic Abortion Law
 
ـ قرآن کریم
ـ نهج‌البلاغه
1. آریان پور کاشانی، منوچهر (1390). کتاب فرهنگ فراگیر دوسویه پیشرو آریان پور. تهران: نشر الکترونیکی و اطلاع‌رسانی جهان رایانه امین.
2. پاد، ابراهیم (1385). حقوق کیفری اختصاصی (جلد 1). تهران: انتشارات دانشور.
3. جر، خلیل (1387). فرهنگ عربی فارسی لاروس (ترجمه سید حمید طبیبیان، جلد 1). تهران: انتشارات امیرکبیر.
4. جعفری، محمدتقی (1382). رسائل فقهی (جلد 1). تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
5. حبنکه المیدانی، عبدالرحمن بن حسن (1411 ق). الاجهاض، آثاره و احکام. مجله البحوث الفقهیه المعاصر، سال 2، شماره 7.
6. حر عاملی، محمد بن حسن (1370). وسائل‌الشیعه. بیروت‌: دار احیاء التراث العربی‌.
7. خویی، ابوالقاسم (1390). موسوعه الامام الخویی (مبانی تکمله المنهاج، جلد 9). تهران: انتشارات ویستا.
8. رحمانی، یحیی (1401). بررسی فقهی و حقوقی سقط‌جنین و تطبیق آن با قانون حمایت خانواده و جوانی جمعیت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، سبزوار، دانشگاه حکیم سبزواری.
9. مؤسسه دائرة‌المعارف الفقه الاسلامی (1423 ق). الموسعه الفقهیه (جلد 5). بی‌جا: بی‌نا.
10. سبزواری، سید عبدالاعلی (1388). مهذب الأحکام (جلد 29). قم: دار التفسیر.
11. سوهانیان، فاطمه (1389). حمایت کیفری از جنین در حقوق ایران (جلد 1). تهران: انتشارات آذرخش.
12. سیاح، احمد (1365). لغت‌نامه فرهنگ سیاح. تهران: اسلام.
13. سیستانی، سید علی (1389). تکمله المنهاج الصالحین (جلد 1). بی‌جا: مکتبه سماحه.
14. شمس، محمود زکی (1997 م). الموسوعه العربیه للاجتهادات القضائیه الجزائیه (المجلد 4). دمشق: مؤسسه الغبور.
15. صدوق، محمد بن علی (بی‌تا). من لایحضره الفقیه (جلد 4). بی‌جا: بی‌ناشر.
16. طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1388). عروةالوثقی (جلد 2). تهران: بی‌ناشر.
17. طریحی، فخرالدین (1408 ق). مجمع‌البحرین (جلد 1). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
18. طوسی، محمد بن حسن (1380). المبسوط (جلد 4 و 7). قم: مؤسسه ‌النشر الاسلامی.
19. ــــــــــ (1407 ق). الخلاف (جلد 1). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
20. ــــــــــ (1400 ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دار الکتاب العربی.
21. عارفی، علی (1381). رساله‌ای در سقط‌جنین. فصلنامه پژوهش و حوزه، دوره 3، شماره 10.
22. عباسی، محمود (1383). حقوق پزشکی (مجموعه مقالات، چاپ دوم). تهران: انتشارات حقوقی.
23. عمید، حسن (1389). فرهنگ فارسی (جلد 4). تهران: انتشارات راه رشد.
24. عیسی‌زاده و بکشلو (1400). بررسی و نقد طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده. تهران: پژوهشگاه قوه قضائیه.
25. فاضل لنکرانی، محمد (1390). تفصیل الشریعه (کتاب الدیات و کتاب القصاص). بی‌جا: مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام).
26. قادی‌پاشا و امینیان (1384). بررسی مجوزهای سقط‌جنین صادرشده در اداره کل پزشکی قانونی استان کرمان در سال 1384 ه.ش و مقایسه اجمالی با سال‌های قبل.
27. فیومی، احمد بن محمد (1398 ق). مصباح المنیر. بیروت: انتشارات دارالکتب‌العلمیه.
28. قضایی، صمد (1368) پزشکی قانونی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
29. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب جلسه 24/07/1400.
30. کلینی، محمد بن یعقوب (بی‌تا). الکافی (جلد 7). بی‌جا: بی‌ناشر.
31. مجلسی، محمدتقی (1364). روضة المتقین (جلد 1). قم: انتشارات موسسة المعارف الإسلامیة.
32. مجموعه من المولفین (1996 م). مجله مجمع الفقه الإسلامی (جلد 9). جده: منظمه الموتمرالاسلامی.
33. محسنی، محمدآصف (1382). الفقه و المسائل الطیبه. قم: بوستان کتاب.
34. مسعد هلالی، سعدالدین (1421 ق). إجهاض جنین الاغتصاب فی ضوء أحکام الشریعة الإسلامیة دراسة فقهیة مقارنة. مجله الشریعه، سال 15، شماره 41.
35. مک‌لنان، چارلز (1355). کتاب خلاصه‌ای از مامایی (ترجمه دکتر علی سرور بخش و دکتر حسین طالب‌زاده). تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
36. مکارم شیرازی، ناصر (1386). بحوث فقهیه هامه. بی‌جا: انتشارات مدرسه‌‌الامام علی‌بن ابی‌طالب‌(علیه السلام).
37. ــــــــــ (1381). استفتائات جدید (تهیه و تنظیم ابوالقاسم علیانژاد). قم: مؤسسه علی بن ابی‌طالب (علیه السلام).
38. مکی العاملی، محمد بن جمال‌الدین (1411 ق). اللمعه دمشقیه. بی‌جا: دارالفکر.
39. موسوی خمینی، سید روح‌اللّه (1363). تحریرالوسیله (جلد 2). بیروت: انتشارات دارالمنتظر.
40. مؤسسه دائرة‌المعارف الفقه الاسلامی، (1423 ق). الموسعه الفقهیه.
41. مؤمن قمی، محمد (1373). کلمات سدیده فی مسائل جدیده. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.‌
42. میرمحمدی، ابوالفضل (1367). حقوق خانواده. تهران: نشر علوم اسلامی.
43. نوری، حسین (1394). مستدرک‌الوسائل و مستنبط المسائل (جلد 2). قم: مؤسسه النشر الاسلامی.