مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

تضاد یا تعامل بین حقوق عامه و حقوق شهروندی؛ چالش‌ها و راهکارها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد، مشهد، ایران.
چکیده
یکی از چالش‌های اساسی در نظام‌های حقوقی، ایجاد تعادل میان حقوق عامه و حقوق شهروندی است. حقوق عامه که تأمین منافع عمومی، امنیت و نظم اجتماعی را هدف قرار می‌دهد، گاه ممکن است با حقوق شهروندی که بر آزادی‌های فردی و کرامت انسانی تأکید دارد، در تضاد قرار گیرد. این تضادها به‌ویژه در مواردی نظیر محدودیت‌های امنیتی، نظارت بر فضای مجازی و سیاست‌های اجتماعی نمود پیدا می‌کنند. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی به بررسی مبانی نظری و مصادیق تقابل و هم‌گرایی میان این دو دسته حقوق پرداخته است. داده‌ها از منابع معتبر فقهی و حقوقی گردآوری و تحلیل‌ها بر اساس چارچوب‌های نظری و مطالعات تطبیقی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حوزه‌هایی مانند بهداشت عمومی و عدالت اجتماعی، هم‌افزایی میان حقوق عامه و حقوق شهروندی امکان‌پذیر است. درنهایت، راهکارهایی نظیر تدوین قوانین شفاف، نظارت قضائی مؤثر و ایجاد توازن میان امنیت و آزادی پیشنهاد شده است. این تحقیق می‌تواند به سیاست‌گذاران و قانون‌گذاران در ایجاد تعادل پایدار میان حقوق فردی و عمومی کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Assessing the Conflict and Interaction between Public Rights and Citizenship Rights; Analyzing Challenges and Practical Solutions

نویسندگان English

Hassan Gholamalizadeh 1
Behjat Sadat Ghaffarian 2
1 PhD Student, Department of Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
2 PhD Student, Department of Jurisprudence and Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
چکیده English

One of the fundamental challenges in legal systems is achieving a balance between public rights and citizenship rights. Public rights, which aim to ensure public interests, security, and social order, may sometimes conflict with citizenship rights that emphasize individual freedoms and human dignity. These conflicts are particularly evident in cases such as security restrictions, government surveillance of cyberspace, and social policy measures. This research adopts an analytical approach to examine the theoretical foundations and examples of conflict and convergence between these two categories of rights. Data were gathered from credible legal sources, and analyses were conducted based on theoretical frameworks and comparative studies. The findings indicate that in areas such as public health and social justice, synergy between public rights and citizenship rights is achievable. Ultimately, solutions such as drafting clear legislation, effective judicial oversight, and establishing a balance between security and freedom are proposed. This study can assist policymakers and legislators in creating a sustainable equilibrium between individual and public right.

کلیدواژه‌ها English

Public Law
Citizen Rights
Legal Conflict
Legal Interaction
Judicial Supervision
 
انصاری، مرتضی (1415) رسائل (جلد 1) قم: کنگره شیخ انصاری.
جوادی آملی، عبدالله (1393) فلسفه حقوق بشر. قم: اسراء.
شهید اول، محمدبن‌مکی (1384) لمعه دمشقیه  (ترجمعه علی شیروانی و محسن غرویان) قم: دارالفکر.
طباطبائی موتمنی، منوچهر (1400) آزادی‌های عمومی و حقوق بشر. تهران: انتشارات داشگاه تهران.
قاضی، محمد (1397) حقوق شهروندی در نظام حقوقی ایران. تهران: انتشارات جنگل.
قهرمانی افشار، خیرالله پروین و محمد محمدزاده اصل (1400) رهیافتی بر رابطه حاکمیت دولت و حقوق شهروندی» فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، دوره 10، شماره 3، صص 7ـ32.
کاتوزیان، ناصر (1391) مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. تهران: شرکت سهامی انتشار.
مجتهد شبستری، محمد (1375) ایمان و آزادی. تهران: انتشارات طرح نو.
محمدی‌کنگ‌سفلی، احسان و حسنی، ریحانه (1396) حقوق شهروندی و دادخواهی عادلانه در فرایند دادرسی کیفری. تهران: انتشارات استاد شهریار.
مطهری، مرتضی  (1353) عدل الهی. تهران: انتشارات اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر (1376) انوار الفقاهه. قم: مدرسه الامام علی بن ابی طالب.
موسوی مقدم، محمد (1402) درآمدی بر حقوق شهروندی. تهران: انتشارات حقوق امروز.
نجفی، محمدحسن (1421) جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام. قم: دارالکتب اسلامیه.
هاشمی، سید محمد (1394) حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (جلد دوم) تهران: نشر میزان.
همتی، مجتبی (1386) حق‌های اقتصادی ـ اجتماعی و نسبت آن با حقوق شهروندی. مجله حقوقی دادگستری، شماره 85، صص 89 ـ 62.
Alston, Philip. (2023) the Future of Human Rights: Challenges and Opportunities. Cambridge University Press.
Anderson, Gavin. (2022) Constitutional Rights after Global Crises. Oxford University Press.
Bobbio, Norberto. (1997) the Age of Rights. Polity Press.
Clapham, Andrew. (2006) Human Rights Obligations of Non-State Actors. Oxford University Press.
Giddens, A. (2009) Sociology: A Brief Introduction. 6th edition, Pearson.
Held, David. (2023) Models of Democracy. Stanford University Press.
Kymlicka, W. (1995) Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights. Oxford University Press
Posner, R.A. (2006) Not a Suicide Pact: The Constitution in a Time of National Emergency. Oxford University Press
Shue, H. (1996) Basic Rights: Subsistence, Affluence, and U.S. Foreign Policy. Princeton University Press.
Taylor, C. (1992) Multiculturalism and the Politics of Recognition. Princeton University Press.