مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مبانی امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران (نویسنده مسئول).
2 کارشناسی ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، اردبیل، ایران.
چکیده
امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان یکی از مؤلفه‌های اساسی در تحکیم بنیان‌های اجتماعی و حفظ کرامت انسانی آنان است. در نظام معرفتی اسلام، این مقوله با تکیه بر تعالیم قرآن و روایات، از ابعاد گوناگونی مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، مبانی امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان را از منظر آیات و احادیث مورد مطالعه قرار داده و نقش ارزش‌های دینی را در تأمین این امنیت تبیین می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصولی همچون کرامت انسانی، رعایت عفاف و حجاب، حمایت خانواده و جامعه، تأمین امنیت روانی و اجتماعی و مقابله با تهدیدهای فرهنگی، در ایجاد و تقویت امنیت زنان نقش مؤثری دارند. همچنین، مفاهیمی چون عدالت جنسیتی، نقش‌آفرینی زنان در عرصه‌های اجتماعی و تأمین حقوق آنان، در متون اسلامی به‌عنوان عوامل مؤثر بر امنیت فرهنگی و اجتماعی مطرح شده‌اند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که التزام به آموزه‌های دینی و اجرای سیاست‌های فرهنگی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، می‌تواند زمینه‌ساز تحقق امنیت پایدار برای زنان در جامعه باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Fundamentals of Women's Cultural and Social Security from the Perspective of the Quran and Hadiths

نویسندگان English

Mohammad Jafarzadeh 1
Maryam pakmanesh 2
1 PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran.
2 Master's degree, Quran and Hadith Sciences, Islamic Azad University, Ardabil Branch, Ardabil, Iran.
چکیده English

Women's cultural and social security is one of the essential components in strengthening social foundations and preserving their human dignity. In the Islamic epistemological system, this category has been examined from various dimensions, relying on the teachings of the Quran and narrations. The present study, using a descriptive-analytical method, studies the foundations of women's cultural and social security from the perspective of verses and narrations and explains the role of religious values in ensuring this security. The findings show that principles such as human dignity, observing chastity and veiling, supporting family and society, ensuring psychological and social security, and confronting cultural threats play an effective role in creating and strengthening women's security. Also, concepts such as gender justice, women's role in social spheres, and ensuring their rights have been raised in Islamic texts as factors affecting cultural and social security. The results of this study indicate that adherence to religious teachings and the implementation of cultural policies based on Islamic values can pave the way for achieving sustainable security for women in society.

کلیدواژه‌ها English

Cultural security
women's rights
freedom
Islamic society
pre-Islamic society
  1. قرآن کریم.

    نهج البلاغه.

    1. انصاری، محمدعلی. (1386). تفسیر گویای بیان، مشهد: موسسه هدایت نور.
    2. بهشتی، احمد. (بی‌تا). خانواده در قرآن، قم: بوستان کتاب.
    3. جعفری، یعقوب. (1376). تفسیر کوثر، چاپ اول، قم: موسسه انتشارات هجرت.
    4. حرعاملی، محمد بن حسن. (1370). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه (تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی)، قم: موسسه آل البیت(علیهم السلام) لإحیاء التراث.
    5. حسینی زبیدی، محمد مرتضی. (1414 ق). تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دارالفکر.
    6. خرمشاهی، بهاءالدین؛ فانی، کامران. (1369). فرهنگ موضوعی قرآن، تهران: انتشارات ناهید.
    7. خمینی، سید روح‌الله. (1385). صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (رحمه الله): (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها) (بهمن 1357 ـ فروردین 1358)، ج 6، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه الله).
    8. ــــــــــ . (1392). ترجمه تحریر الوسیله، ج 2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه الله).
    9. دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت نامه، تهران: دانشگاه تهران.
    10. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1369 ش). مفردات الفاظ قرآن، ترجمه غلامرضا خسروی حسینی، چاپ اول، تهران: نشر مرتضوی.
    11. رضایی اصفهانی، محمدعلی. (1386 ش). قرآن و علم، قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
    12. ــــــــــ . (1387 ش). تفسیر قرآن مهر، چاپ یکم، قم: نشر پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
    13. سید قطب. (1352). عدالت اجتماعی در اسلام، ترجمه هادی خسروشاهی و محمدعلی گرامی. بی‌جا.
    14. شایگان، علی. (1396). حقوق مدنی، تهران: مهرکلام.
    15. طباطبایی، سید محمدحسین. (1378). تفسیر المیزان، ج 2، ترجمه: محمدتقی مصباح‌یزدی. تهران: امیرکبیر، شرکت کتاب‌های جیبی فرانکلین، مرکز نشر فرهنگی رجاء، بنیاد علمی فکری علامه طباطبایی.
    16. طبری، محمد بن جریر بن یزید. (1412 ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن (تفسیر طبری)، چاپ اول، بیروت: نشر دارالمعرفه.
    17. عمید، حسن. (1375). فرهنگ عمید، چاپ ششم، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
    18. فتاحی‌زاده، فتحیه. (1380). حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، تهران: موسسه بوستان کتاب.
    19. قرائتی، محسن. (1374). تفسیر نور، تهران: نشر مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    20. قرشی بنابی، علی اکبر. (1371 ش). قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
    21. قمی، شیخ عباس. (1393). منتهی الآمال در ذکر تاریخ چهارده معصوم، تهران: پیام آزادی.
    22. کاوندی، سحر و انتصار فومنی، غلامحسین. (1389). رابطه حجاب با سلامت روانی و مصونیت اجتماعی. نشریه بانوان شیعه، شماره 25.
    23. کرکی، علی بن حسین.(1429ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد، بیروت: مؤسسه اهل البیت لاحیاء التراث.
    24. گروه پژوهش مؤسسه جهانی سبطین. (بی‌تا)، پوشش در اسلام، بی‌جا.
    25. لطیفی، محمود و جوادی‌آملی، عبدالله. (1385). زن در آینه جلال و جمال، چاپ دوازدهم، تهران: اسراء.
    26. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1386). بحارالانوار، ج 100، تهران: کتابچی.
    27. محمد بن مکرم. (1374). لسان العرب، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی: موسسه تاریخ العربی.
    28. مطهری، مرتضی. (1371). نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا.
    29. ــــــــــ . (1400). مسئله حجاب، تهران: صدرا.
    30. معین، محمد. (1388). فرهنگ فارسی معین، تهران: موسسه انتشاراتی امیرکبیر.
    31. مکارم شیرازی، ناصر. (1374ش). تفسیر نمونه، چاپ دهم، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه.
    32. ــــــــــ . (1378). اخلاق در قرآن، قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب (علیه السلام).
    33. ــــــــــ . (1386). تفسیر پیام قرآن، چاپ نهم، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه.
    34. نجفی، محمدحسن.( 1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم.
    35. هاشمی رفسنجانی، اکبر. (1383). فرهنگ قرآن، چاپ دوم، قم: انتشارات بوستان کتاب قم.
    36. هاشمی رفسنجانی، اکبر. (1386 ش). تفسیر راهنما: روشی نو در ارائه مفاهیم موضوعات قرآن، چاپ یکم، قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).