مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

فضیلت قضایی دادرسان از منظر فرهنگ نحله‌های حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران(نویسنده مسئول).
چکیده
فضیلت‌های قضایی دادرسان، به عنوان یکی از ارکان اساسی در نظام‌های حقوقی، نقش بسزایی در تضمین عدالت و اجرای صحیح قوانین دارند. این پژوهش با هدف بررسی مفهوم و ابعاد فضیلت قضایی دادرسان از منظر فرهنگ نحله‌های حقوقی مختلف، به تحلیل ویژگی‌ها و رفتارهای دادرسان در راستای تحقق عدالت می‌پردازد. با توجه به تنوع فرهنگی و حقوقی در نحله‌های مختلف، این مقاله تلاش می‌کند تا تفاوت‌های رویکردها و تأثیرات آن‌ها بر کیفیت دادرسی و ارزیابی فضیلت‌های قضایی را مورد بررسی قرار دهد. همچنین، اهمیت و تأثیر فضیلت‌های اخلاقی و حرفه‌ای دادرسان در ارتقاء اعتماد عمومی به نهاد قضایی و تأثیر آن بر نتیجه‌گیری‌های قضائی مورد توجه قرار می‌گیرد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که فرهنگ‌های حقوقی مختلف، با توجه به نگرش‌های فلسفی و اخلاقی خاص خود، تعریف و اولویت‌های متفاوتی در خصوص فضیلت‌های قضایی دادرسان دارند، اما در نهایت همه آن‌ها بر اهمیت رعایت انصاف در دادرسی همراه با اخلاص در عمل و تهذیب نفس خوش‌رفتاری و برخورد نیکو، رعایت مساوات و عدالت در دادگری و اجرای حکم مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی نسبت به صاحبان حق قاطعیت در قضاوت و برخورد با خاطیان آگاهی تأکید دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Judicial Virtue of Judges from the Perspective of Legal School Cultures

نویسنده English

Taha Talebi Aghdam
. PhD, Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, University of Religions and Denominations, Qom, Iran. (Corresponding Author).
چکیده English

The implementation of fair trials is one of the fundamental principles of an Islamic society. Considering the vital role of just adjudication in achieving the Islamic-Iranian model of development, this study examines the foundations of judicial virtue from the perspective of different legal schools of thought.The judicial framework in an Islamic society is structured to ensure that people's lives, property, and honor are not placed in the hands of unworthy individuals, and that individual and societal rights are not sacrificed for personal biases or the agendas of self-serving and deviant groups. The findings of this research indicate that the key characteristics of judicial virtue can be derived from the Holy Quran and the life of the Infallibles. These characteristics include fairness in adjudication, sincerity in action and self-discipline, good conduct and respectful treatment of others, upholding equality and justice in judgment and enforcement of rulings, responsibility and accountability towards rightful claimants, and firmness in judgment and dealing with offenders.

کلیدواژه‌ها English

Judicial culture
judicial virtue
legal schools of thought
ethics of judges
  1.  

    1. ارسطو (1400). اخلاق نیکو ماخوسی (محمدحسن لطفی، مترجم)، تهران: انتشارات طرح نو. (چاپ پنجم).
    2. ــــــــــ . (1402). سیاست (حمید عنایت، مترجم)، تهران: انتشارات علمی فرهنگی. (چاپ یازدهم).
    3. گروه قضایی تقویت یکپارچگی قضایی. (1384). اصول بنگلور در رفتار قضائی. نشریه قضاوت، شماره 36.
    4. بهرامی، محمدکاظم. (بی‌تا). اخلاق و آداب قضاوت. دفتر نشر معارف.
    5. پهلوان، طیبه؛ و آرزومند، فاطمه. (1399). آسیب‌شناسی اخلاق حرفه‌ای قضات دادگاه‌ها. سومین کنفرانس ملی و دومین کنفرانس بین‌المللی حقوق و علوم سیاسی. تهران.
    6. جوادی آملی، عبدالله. (1397). ادب قضا در اسلام (مصطفی خلیلی، تحقیق و تنظیم). مرکز نشر إسراء. (چاپ ششم).
    7. دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامه، ج 1، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
    8. فروغی، محمدعلی. (1367). حکمت. نشر زوار. (چاپ چهارم).
    9. سیدرضی، محمد بن حسین. (1379). نهج‌البلاغه (محمد دشتی، مترجم)، قم: نشر مشهور.
    10. شاطری پور اصفهانی، شهید؛ و یامین پور، وحید. (1395). فرهنگ سبک زندگی و جرم، تهران: پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
    11. صالحی، محمد؛ حسینی درونکلایی، سیده زهرا؛ و محمدی، شهربانو. (1396)، رابطه استراتژی‌های منابع انسانی با اخلاق حرفه‌ای کارکنان دانشگاه علوم پزشکی مازندران، نشریه اخلاق زیستی.
    12. طبرسی، حسن بن فضل. (بی‌تا). مکارم الاخلاق، قم: الشریف الرضی.
    13. طوسی، خواجه نصیرالدین. (1402). اخلاق ناصری (عزیزالله علیزاده، ویراستار)، تهران: انتشارات فردوس. (چاپ پنجم).
    14. قراملکی، فرامرز احد. (1393). اخلاق حرفه‌ای، ج 5، تهران: نشر مجنون.
    15. کاظمی، سیدعلی‌اصغر. (1376). اخلاق و سیاست: اندیشه سیاسی در عرصه عمل، انتشارات قومس.
    16. ملکی، محمد؛ و اسماعیلی، محسن. (1400). امکان اخلاق‌سازی در فرایند استدلال قضایی. مطالعات حقوق خصوصی، 51 (2).
    17. میر سیاسی، ناصر. (1381). مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار، تهران: نشر میر.
    18. یزدی، محمد. (1386). اخلاق قضایی، نشر پیام مهدی (عج). (چاپ اول).
    19. Sumner, H. Maine. (1861). Ancient Law, London: John Murray Albemarle.
    20. Syam, P. (2017, May 8). What is the Difference Between Common Law and Civil Law? Retrieved from https://onlinelaw.wustl.edu/blog
    21. Szathmáry, B. (2004). Magyar Egyházjog[Canon Law of Hungary]. Századvég.
    22. Szendi, A. (2012). A bírói szervezet és a bírói pálya a történelmi, társadalmi átalakulások folyamatában[The Judiciary and the Judicial Profession in the Process of Historical and Social Transformations]. University of Pécs.
    23. The Big Interview: Sir Anthony Hooper. (2017, May 8).