مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

تحلیل پیوند میراث فرهنگی و حقوق بشر: بررسی جایگاه حق میراث فرهنگی در اسناد بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محدثه قوامی پور سرشکه 1
امیررضا محمودی 2
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.
10.22034/cjls.2025.2051262.1022
چکیده
حفاظت از میراث فرهنگی نه‌تنها از منظر فرهنگی و تاریخی، بلکه به‌عنوان یک حق بنیادین در نظام بین‌المللی حقوق بشر شناخته شده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی پیوند میان حفاظت از میراث فرهنگی و حقوق بشر پرداخته و جایگاه حق میراث فرهنگی را در چارچوب اسناد بین‌المللی، ازجمله کنوانسیون‌های یونسکو و پیمان فارو، تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که حق میراث فرهنگی به‌عنوان بخشی از حق مشارکت در زندگی فرهنگی، در ارتباط مستقیم با اصولی نظیر کرامت انسانی، تنوع فرهنگی و حقوق اقلیت‌ها قرار دارد. علاوه بر این، بررسی رویه‌های بین‌المللی حاکی از آن است که مکانیزم‌های حقوق بشری سازمان ملل، به‌ویژه شورای حقوق بشر و کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای به مفهوم حق میراث فرهنگی پرداخته‌اند. بااین‌حال، چالش‌هایی نظیر عدم تعهدات الزام‌آور برای دولت‌ها، فقدان ضمانت‌های اجرایی کافی و بهره‌برداری ابزاری از میراث فرهنگی در سیاست‌های داخلی و بین‌المللی، مانعی بر سر راه تحقق کامل این حق محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با تحلیل تطبیقی سازوکارهای حقوقی موجود، بر ضرورت تدوین سیاست‌های جامع، مشارکتی و الزام‌آور برای حفاظت از میراث فرهنگی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
میراث فرهنگی
حقوق بشر
کرامت انسانی
تنوع فرهنگی
کمیته حقوق اقتصادی
اجتماعی و فرهنگی

عنوان مقاله English

Analyzing the Link between Cultural Heritage and Human Rights: Examining the Position of the Right to Cultural Heritage in International Documents

نویسندگان English

Mohadeseh Ghavami pour Sereshkeh 1
Amirreza Mahmoudi 2
1 PhD student in criminal law and criminology, Lahijan branch, Islamic Azad University, Lahijan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Lahijan Branch, Islamic Azad University, Lahijan, Iran.
چکیده English

The protection of cultural heritage is recognized not only from a cultural and historical perspective, but also as a fundamental right in the international human rights system. Using a descriptive-analytical method, this study examines the link between the protection of cultural heritage and human rights and analyzes the position of the right to cultural heritage within the framework of international documents, including the UNESCO Conventions and the Faro Convention. The findings show that the right to cultural heritage, as part of the right to participate in cultural life, is directly related to principles such as human dignity, cultural diversity, and minority rights. In addition, a review of international practices indicates that the UN human rights mechanisms, especially the Human Rights Council and the Committee on Economic, Social and Cultural Rights, have increasingly addressed the concept of the right to cultural heritage in recent years. However, challenges such as the lack of binding obligations for states, the lack of adequate enforcement guarantees, and the instrumental exploitation of cultural heritage in domestic and international policies are considered obstacles to the full realization of this right. The present study, through a comparative analysis of existing legal mechanisms, emphasizes the need to formulate comprehensive, participatory, and binding policies for the protection of cultural heritage.

کلیدواژه‌ها English

Cultural heritage
human rights
human dignity
cultural diversity
Committee on Economic
Social and Cultural Rights
  1. بیدقی، باقر؛ بلوری، پیمان و ذوالقدر، مالک (1402). رویه‌ی محاکم بین‌المللی کیفری در برقراری ارتباط با میراث فرهنگی از منظر حقوق بشر. تعالی حقوق، سال 14، شماره 2، صص147 ـ 185.
  2. شاکری، زهرا و جعفرپور، یاسمن (1397). راهکارهای مدیریتی برای حمایت از حقوق مالکیت فکری در موزه‌ها. فصلنامه علمی فنی هنری، شماره 82، صص29 ـ 40.
  3. میرجعفری، سید علیرضا؛ مرادی، مریم و امینی نیا، عاطفه (1401). حمایت حقوقی و قانونی و حفاظت فیزیکی از میراث فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره 5، شماره 11، صص5900 ـ 5916.
  4. وکیل، امیر ساعد و قشلاقی، نیگجه (1400). حمایت از میراث فرهنگی جهانی در رویه دیوان بین‌المللی کیفری. فصلنامه علمی دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 94، صص119 ـ 139.
  5. Aykan, B. (2018) Kültürel Miras Hakkı: Kültürel Mirasa İnsan Hakları Temelli Güncel Yaklaşımlar. Alternatif Politika, 10(2) , 231-252.
  6. Bisch, P. M. (2008) On the Right to Heritage: The Innovative Approach of Articles 1 and 2 of the Faro Convention. In Heritage and Beyond (pp. 45-60) Council of Europe Publishing.
  7. Blake, J. (2000) On Defining the Cultural Heritage. The International and Comparative Law Quarterly, 49(1) , 61-85.
  8. Borowiecki, K. J. Forbes, N. & Fresa, A. (2016) Cultural Heritage in a Changing World. Springer International Publishing.
  9. Donders, Y. (2020) Cultural Heritage and Human Rights. In Oxford Handbook of International Cultural Heritage Law (F. Francioni & A. Vrdoljak, Eds.) , Oxford University Press, 379-406.
  10. Francioni, F. (2008) Heritage and Human Rights: An Introduction. In Cultural Human Rights (F. Francioni & M. Scheinin, Eds.) , Martinus Nijhoff Publishers, 1-15.
  11. Graham, B. & Howard, P. (2008) Heritage and Identity. In The Ashgate Research Companion to Heritage and Identity (B. Graham & P. Howard, Eds.) , Ashgate Publishing Company, 1-17.
  12. Hodder, I. (2010) Cultural Heritage Rights: From Ownership and Descent Justice and Well-Being. Anthropological Quarterly, 83(4) , 861-882.
  13. Ito, N. (n.d) Intangible Cultural Heritage Involved in Tangible Cultural Heritage. Retrieved from:

https://pdfs.semanticscholar.org/37ae/5586f1427a5e65d3f2f5c12a79881f5d0772.pdf

  1. Kersel, M. M. & Luke, C. (2015) Civil Societies? Heritage Diplomacy and Neo-Imperialism. In Global Heritage: A Reader (L. Meskell, Ed.) , Wiley-Blackwell, 70-94.
  2. Logan, W. (2012) Cultural Diversity, Cultural Heritage and Human Rights: Towards Heritage Management as Human Rights Based Cultural Practice. International Journal of Heritage Studies, 18(3) , 231-244.
  3. Merryman, J. H. (2005) Cultural Property Internationalism. International Journal of Cultural Property, 12, 11-39.
  4. Papaioannou, K. (2017) The International Law on the Protection of Cultural Heritage. IJASOS, 3(7) , 257-262.
  5. Prott, L. V. & O’Keefe, P. J. (1992) Cultural Heritage or Cultural Property. International Journal on Cultural Property, 1(2) , 307-320.
  6. Sancakdar, O. (2012) Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Hukuku (2nd ed) Seçkin Yayıncılık, Ankara.
  7. Smith, L. (2006) Uses of Heritage. Routledge, New York.
  8. Therond, D. (2008) Benefits and Innovations of the Council of Europe Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society. In Heritage and Beyond (pp. 61-75) Council of Europe Publishing.
  9. Toman, T. (2005) The Hague Convention: A Decisive Step taken by the International Community. Museum International: Protection and Restitution, Blackwell Publish, Oxford, 15.
  10. Uzuner, E. Ö. (2004) Yeni Miraslar ve Uluslararası Sözleşmelerde Sürdürülebilir Kalkınma Stratejileri. Milli Folklor, 25(100) , 14-30.
  11. Vecco, M. (2010) A Definition of Cultural Heritage: From Tangible to the Intangible. Journal of Cultural Heritage, 11, 321-324.
  12. Ziegler, K. (2007) Cultural Heritage and Human Rights. In La Salvaguardia Dei Beni Culturali Nel Diritto Internazionale (G. Giuffrè Milano, Ed.) , University of Oxford Faculty of Law Legal Studies Research Paper Series.
مطالعات فقه و حقوق فرهنگی
دوره 2، شماره 1
خرداد 1404
صفحه 188-167