مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مبانی حمایت از حقوق پدیدآورندگان نر‌م‌افزارهای دینی در فقه فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران.
چکیده
حمایت از پدیدآورنده نرم‌‏افزار و آثار دینی شیوه‌ای جهت توسعه و اشاعه فرهنگ اسلامی بشمار می‌‏رود. یکی از امور مهم در این زمینه، تبیین و تحلیل مبانی حمایت از پدیدآورندگان نرم‌‏افزارهای دینی است. درباره حمایت از پدیدآورنده اثر، استدلال‌های مختلفی مطرح شده مانند: قاعده مصالح مرسله، مالیت داشتن حق پدید‏آورنده، حکم حکومتی، ارتکاز عقلا، حکم عقل، مالکیت تکوینی انسان نسبت به کارها و دستاوردهای خویش، قاعده لاضرر، حرمت غصب و سرقت، وفای به عقد، قاعدۀ لزوم حفظ نظام. همچنین حمایت قراردادی در این زمینه مطرح می‌‏شود. از بررسی ادله موافقین و مخالفین حقوق پدیدآورنده نرم‌‏افزاری نتیجه گرفته می‏‌شود که می‏‌توان این حقوق را معتبر دانست و دلیلی که در این زمینه می‌‏تواند مستند واقع شود بنای عقلا می‌‏باشد. سایر ادله مطرح شده در موافقت با حقّ پدیدآورنده گرچه هر کدام با اشکال یا اشکالاتی مواجه است، امّا می‏‌تواند مؤیدی برای حمایت از پدید‏آورنده باشد. ممکن است برای حمایت از پدیدآورنده به وجود قرارداد در زمینه تولید یا انتقال نرم‏‌افزار استناد نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The basics of protecting the rights of creators of religious software in cultural jurisprudence

نویسنده English

Mohammad Sadeghi
Corresponding Author, Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, Faculty of Humanities, Hazrat Masoumeh University, Qom, Iran.
چکیده English

Supporting the creators of software and religious works is considered a way to develop and propagate Islamic culture. One of the important aspects in this field is the basis for supporting the creator. Various arguments have been put forward regarding the support of the creator of a work, such as the rule of Masalih Mursalah (consideration of public interest), the value of the creator’s rights, the authority of the jurist and governmental decree, rational underpinnings, the judgment of reason, inherent ownership of humans over their own work and achievements, the principle of no harm, the prohibition of usurpation and theft, fulfillment of contracts, and the principle of system preservation. Contractual support is also addressed in this context. From examining the arguments of both proponents and opponents of software creator rights, it is concluded that these rights can be considered valid. The argument that can support this is the rational underpinning, especially according to the theory that does not require the endorsement and connection to the time of the Infallible (peace be upon him) or considers a general endorsement sufficient. Although each of the other arguments in favor of the creator’s rights faces one or more objections, they can still serve as supportive evidence for the creator. Contractual support for the creator may be referenced, which could relate to the production or transfer of software.

کلیدواژه‌ها English

software
creator support
culture
creator
  1. قرآن کریم

    1. حائری، سید کاظم.(1421). فقه العقود، مجمع الفکر اسلامی، قم، چاپ اول.
    2. الحسینی الروحانی، محمد صادق.(1425). المسائل المستحدثه، قم، انتشارات امین، چاپ پنجم.
    3. حلی، یحیی بن سعید.(1405).الجامع للشرایع، قم، مؤسسة سید الشهداء العلمیة.
    4. خمینی، سید روح الله.(1380). تحریر الوسیله، قم، دارالعلم، چاپ نهم.
    5. خمینی، سید روح الله.(بی‌تا). الرسائل، قم، انتشارات اسماعیلیان.
    6. زحیلی، وهبه.(1418). حکم المصنفات الفنیه، دمشق، دارالمکتبی.
    7. زحیلی، وهبه.(1409). الفقه الاسلامی و ادلته، بیروت، دارالفکر، چاپ سوم.
    8. زرقاء، مصطفی احمد.(1961). الفقه الاسلامی فی ثوبه الجدید، دمشق، مطبعة جامعة دمشق.
    9. شبیری، سیدحسن.(1381). مسؤلیت ناشی از نرم ‏افزارهای معیوب، فصلنامه کتاب‏های اسلامی، ش7.
    10. شبیری، سید حسن.(1382). مبانی فقهی مالکیت معنوی نرم ‏افزار، ره آورد نور، ش23، مؤسسه امام رضا(ع)، ص18_25.
    11. شفیعی شکیب، مرتضی.(1381). حمایت از حق مولف (مقررات ملی و بین المللی)، تهران، خانه کتاب.
    12. صادقی نشاط، امیر.(1389). حمایت از پدیدآورندگان نرم ‏افزارهای رایانه‏ای، تهران، میزان.
    13. صادقی، محسن.( 1381). حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای در ایران (با تاکید بر قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای مصوب 4دی1379)، فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی، ش26.
    14. صدر، سید محمد باقر.(1417ق). بحوث فی علم الاصول (سیدمحمود هاشمی)، قم، دائره معارف الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت‌(ع)، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه.
    15. طوسی، محمد بن حسن.(1413ق). الخلاف، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ سوم.
    16. حرعاملی محمد بن حسن.(1403ق). وسائل الشیعه، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ ششم.
    17. علیدوست، ابوالقاسم.(1381). فقه و عقل، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
    18. درینی، فتحی.(1376). حقوق مؤلفان، مترجمان، هنرمندان و ناشران در فقه معاصر اسلامی، ترجمه محمودرضا افتخارزاده، نشر هزاران.
    19. گرجی، ابوالقاسم.(1375). حقوق مؤلف در فقه شیعه، فصلنامه کتاب‌های اسلامی، شماره 8.
    20. گرجی، ابوالقاسم.(1372). مقالات حقوقی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
    21. گلپایگانی، سید محمد رضا.(1422ق). الدر المنضود فی احکام الحدود، قم، دارالقرآن الکریم،  چاپ اول.
    22. مظفر، محمدرضا.(1432ق). اصول الفقه، قم، اسماعیلیان.
    23. مؤمن قمی، محمد.( 1382). استصناع، مجله فقه اهل بیت، ش12.
    24. هاشمی شاهرودی.( 1378). سید محمود، استصناع، مجله فقه اهل بیت، ش 20_19.