مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

حقوق فرهنگی اقلیت‌های مسلمانان در اتحادیه اروپا و پیامدهای نقض آن در گرایش جوانان به گروه‌های افراطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حبیب نیکبخت 1
علی اصغر افشاری 2
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: dr.habib.nikbakht@gmail.com
2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه عدالت، تهران، ایران. رایانامه: afsharialiasgha@ut.ac.ir
10.22034/cjls.2025.2070876.1065
چکیده
با وجود چارچوب‌های حقوقی مانند کنوانسیون چارچوب حفاظت از اقلیت‌های ملی و ماده 22 منشور حقوق اساسی اتحادیه اروپا که بر احترام به تنوع فرهنگی، مذهبی و زبانی تأکید دارند، اجرای حقوق فرهنگی اقلیت‌های مسلمان در اتحادیه اروپا در عمل با چالش‌های جدی روبرو است. مسلمانان به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی در اروپا، اغلب با تبعیض سیستماتیک، محدودیت در استفاده از زبان مادری، ممنوعیت حجاب و محرومیت از مشارکت فرهنگی مواجه هستند. این نقض حقوق نه‌تنها موجب انزوا و محرومیت اجتماعی می‌شود، بلکه به‌عنوان عاملی کلیدی در افزایش احساس بیگانگی و ناامیدی جوانان مسلمان شناخته می‌شود. ازاین‌رو این پژوهش به بررسی حقوق فرهنگی اقلیت‌های مسلمان در اتحادیه اروپا و پیامدهای ناشی از نقض این حقوق در گرایش جوانان به گروه‌های افراطی و تروریستی می‌پردازد. بر اساس مطالعات، رادیکالیزه‌شدن جوانان در بسیاری از موارد پاسخی به نابرابری‌های ساختاری، ناتوانی در هویت‌یابی، و تجربه تبعیض مداوم است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به گزارش‌های نهادهای بین‌المللی مانند شورای اروپا و گروه حقوق اقلیت‌ها، نشان می‌دهد که عدم اجرای کامل قوانین موجود و سیاست‌های امنیت‌محور به‌جای رویکردهای مبتنی بر شمولیت، منجر به تشدید بحران شده است. در نتیجه، تقویت حمایت از حقوق فرهنگی اقلیت‌ها از طریق آموزش چندفرهنگی، تضمین دسترسی به رسانه‌های اقلیتی و ارتقای مشارکت سیاسی آنان، می‌تواند به‌عنوان راهکاری برای پیشگیری از افراطی‌گری موردتوجه قرار گیرد. 
کلیدواژه‌ها
حقوق فرهنگی
حقوق اقلیت‌های مسلمان
اتحادیه اروپا
کنوانسیون چارچوب حفاظت از اقلیت‌های ملی
پیشگیری از افراطی‌گری

عنوان مقاله English

Cultural Rights of Muslim Minorities in the European Union and the Consequences of Their Violation in Youth Radicalization

نویسندگان English

Habib Nikbakht 1
Aliasgha Afshari 2
1 PhD Candidate in Private Law, Kharazmi University, Tehran, Iran. (Corresponding Author). Email: dr.habib.nikbakht@gmail.com
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Foundations of Law, Edalat University, Tehran, Iran. Email: afsharialiasgha@ut.ac.ir
چکیده English

Despite the existence of legal frameworks such as the Framework Convention for the Protection of National Minorities and Article 22 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union—which emphasize respect for cultural, religious, and linguistic diversity—the practical implementation of cultural rights for Muslim minorities in the EU faces serious challenges. Muslims, as one of the largest religious minorities in Europe, often experience systemic discrimination, restrictions on the use of their mother tongue, bans on wearing the hijab, and exclusion from cultural participation. Such violations not only result in social marginalization and deprivation but also serve as a key factor in intensifying feelings of alienation and despair among Muslim youth. Accordingly, this study examines the cultural rights of Muslim minorities in the European Union and the consequences of their violation in fostering young people’s inclination toward extremist and terrorist groups. Based on existing research, youth radicalization is in many cases a response to structural inequalities, identity crises, and persistent experiences of discrimination. Using a descriptive-analytical method and drawing on reports from international bodies such as the Council of Europe and Minority Rights Group, this research demonstrates that the failure to fully implement existing laws, combined with security-oriented policies rather than inclusive approaches, has exacerbated the crisis. Therefore, strengthening the protection of minority cultural rights through multicultural education, guaranteeing access to minority media, and enhancing political participation can be considered effective strategies to prevent extremism.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Rights
Muslim Minority Rights
European Union
Framework Convention for the Protection of National Minorities
Prevention of Extremism
 
1. آسبیوران کاراوزه، کاترینا و روساس، آلن (1390). حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: گزیدهٔ مقالات به‌ضمیمه اسناد (مترجم حمید قنبری). تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد. 
2. باقرزاده، محمدرضا (بی‌تا). اندیشه جهان‌شمولی حقوق بشر: دیدگاه مقایسه‌ای میان اعلامیه جهانی و اسلام. کتاب نقد، شماره 36. 
3. پارسا، علیرضا (1380). رویارویی جهان‌گرایی و نسبیت‌گرایی فرهنگی: چالش پایدار حقوق بشر. اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره‌های 165 و 166، صص 58 ـ 69. 
4. تافلر، آلوین (1370). جابه‌جایی قدرت (ترجمه شهین دخت خوارزمی). تهران: نشر تو. 
5. ترنبری، پاتریک (1379). حقوق بین‌الملل و حقوق اقلیت‌ها (ترجمه آزیتا شمشادی و علی‌اکبر آقایی). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی. 
6. جانسون، گلن (1377). اعلامیه جهانی حقوق بشر و تاریخچهٔ آن (ترجمه محمدجعفر پوینده). تهران: نشر نی. 
7. حسینی بهشتی، علیرضا (1380). بنیاد نظری سیاست در جوامع چندفرهنگی. تهران: بقعه. 
8. خوبروی پاک، محمدرضا (1380). اقلیت‌ها. تهران: نشر شیرازه. 
9. داوری، محسن (1389). حقوق فرهنگی شهروندان: رویکردی اسلامی. تهران: دانشگاه امام صادق (علیه السلام).
10. درخشه، جلال و سرخیل، بهنام (1393). پیشبرد حقوق بشر در عرصه نابرابری اجتماعی ـ اقتصادی: رویکرد فرهنگی. مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره 15، شماره 25، صص 37 ـ 72.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20088760.1393.15.25.2.2
11. ذوالعین، نادر (1374). حمایت از حقوق اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل. مجله تحقیقات حقوقی، دوره 1، شماره 15، صص 437 ـ 461.
12. ربیعی، علیرضا و همکاران (1389). نظام مبتنی بر معاهدات حقوق بشری سازمان ملل متحد. تهران: گرایش. 
13. شریفی طراز کوهی، حسین (1388). روندهای سیاسی و فرهنگی در فرایند جهانی‌شدن حقوق بشر. مجله حقوق، دوره 39، شماره 4، صص 277 ـ 295.
14. عباسی، بیژن (1390). حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین. تهران: دادگستر. 
15. عزیزی، ستار (1385). حمایت از اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل. تهران: انتشارات نور علم. 
16. عظیمی، محمدرضا (1392). اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل: تاریخچه، پیمان‌ها، حدود و حمایت‌ها. تهران: پردیس دانش. 
17. عمید زنجانی، عباسعلی (1379). فقه سیاسی، حقوق تعهدات و دیپلماسی در اسلام. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. 
18. فریدن، مایکل. (1389) مبانی حقوق بشر (ترجمه فریدون مجلسی). تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. 
19. فلاحی، مهرداد (1389). ده گفتار در مورد اعلامیه جهانی حقوق بشر. قم: آیین احمد. 
20. فلسفی، هدایت‌الله (1381). حق صلح و منزلت انسانی: تأملی در مفاهیم قاعدهٔ حقوقی، ارزش اخلاقی و بشریت. مجله حقوقی، دوره 19، شماره های 26 ـ 27، صص5 ـ 130.
https://doi.org/10.22066/cilamag.2002.18073
21. قاسمی، محمدعلی (1384). گفتمان حقوق تنوع فرهنگی و قومی. مطالعات راهبردی، شماره 29. 
22. کراولی، ال (1377). معرفت‌شناسی (ترجمه حسین میرزایی). تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا. 
23. کولمن، سایمون و واتسون، هلن (1372). درآمدی بر انسان‌شناسی (ترجمه محسن ثلاثی). تهران: نشر سیمرغ. 
24. گروس اسپیل، هکتور (1382). جهان‌شمولی حقوق بشر و تنوع فرهنگی (ترجمه ابراهیم بیک‌زاده). تهران: تحقیقات حقوقی. 
25. لیندگرن، آلوز (1380). اعلامیه جهانی حقوق بشر از منظر پست‌مدرنیته (ترجمه نظام‌الدین خواجوی نوری). تهران: نشر آبی. 
26. مرکز مطالعات حقوق بشر (1386). فرهنگ حقوق بشر. تهران: کتابخانه گنج دانش. 
27. ملک زاد، بنفشه و فرید، محمدحسن (1387). فرهنگ اصطلاحات حقوق بشر و حقوق بین‌المللی (ترجمه محمد شریف پسندی). کابل: مطبعه حبیب‌الله حبیب. 
28. ممتاز، جمشید و رنجبریان، امیرحسین (1384). حقوق بین‌الملل بشردوستانه: مخاصمات مسلحانه داخلی. تهران: نشر میزان. 
29. مهرپور، حسین (1378). حقوق بشر و راهکارهای اجرای آن. تهران: اطلاعات. 
30. مولایی نژاد، عماد (1389). ده گفتار در مورد اعلامیه جهانی حقوق بشر. قم: آیین. 
31. میتوسی، آرکیون (1388). چشم‌اندازی توسعه میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (ترجمه محمد حبیبی مجنده). قم: دانشگاه مفید. 
1. Barnez, S. H. (1986). Politics and Culture. Monograph Series Prepared for U. S. Department of State. Ann Arbor: Institute for Social Research.
2. Diaconu, I. (2004). Minorities: From Non-Discrimination to Identity. Bucuresti: Luminal Ex.
3. Kemp, W. A. (2001). Quiet Diplomacy in Action: The OSCE High Commissioner on National Minorities. The Hague: Kluwer Law International.
4. Kroissenbrunner, S. (2003). Islam and Muslim Immigrants in Austria: Socio-Political Networks and Muslim Leadership of Turkish Immigrants. Immigrants and Minorities, 22(2–3).
5. Leiken, R. (2004). Europe’s Immigration Problem, and Ours. Mediterranean Quarterly, 15(1).
6. Lerner, N. (1991). Group Rights and Discrimination in International Law. Dordrecht: Martinus Nijhoff.
7. Shaheed, F. (2010). Report of the Independent Expert in the Field of Cultural Rights. A/HRC/14/36. United Nations Human Rights Council.
8. Nafar, Z. and Ahmadi, Z. (2023). The Latest Developments in the Concept of Human Rights in International Relations in the Third Millennium. Journal of World Sociopolitical Studies, 7(3), 547-572.
https://doi.org/10.22059/wsps.2024.362867.1366
9. Sigler, J. A. (1983). Minorities Rights: A Comparative Analysis. Westport: Greenwood Press.
مطالعات فقه و حقوق فرهنگی
دوره 2، شماره 2
مهر 1404
صفحه 137-158