مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

الگوی فرهنگ حکمرانی امام خمینی (رحمه الله) در قبال اقلیت‌های دینی مبتنی بر کرامت انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده اهل‌البیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: bahrame1918@gmail.com
2 دکتری کلام اسلامی، مدرس دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: hashmysadat@gmail.com
چکیده
در این پژوهش، «اقلیت» به پیروان ادیان الهی غیرمسلمان، شامل یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان، اطلاق می‌شود که در جامعه اسلامی زندگی کرده، از حقوق شهروندی برخوردارند و به لحاظ جمعیتی در اقلیت قرار دارند. بررسی تاریخی جوامع نشان می‌دهد که حقوق اقلیت‌ها غالباً کمتر موردتوجه بوده و در مواردی با تبعیض مواجه شده است. امام خمینی (رحمه الله) به‌عنوان فقیه و مرجع برجسته معاصر، افزون بر جایگاه علمی، عرفانی و فلسفی، بنیان‌گذار حکومت اسلامی نیز بوده است. مخالفان جمهوری اسلامی گاه مدعی‌اند که نظام حقوقی مبتنی بر فقه امام خمینی (رحمه الله) نسبت به حقوق اقلیت‌ها بی‌توجه است؛ بنابراین این پژوهش با روش اسنادی - تحلیلی و با هدف پاسخ به این شبهات، به تحلیل آثار و دیدگاه‌های امام خمینی (رحمه الله) درباره اقلیت‌های دینی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که از منظر امام خمینی (رحمه الله)، نه‌تنها هیچ‌گونه ظلمی بر اقلیت‌ها روا نمی‌شود، بلکه در نظام اسلامی، آنان از حقوق و آزادی‌های مشروع، رفاه، امنیت و زندگی مسالمت‌آمیز و برابر با دیگر شهروندان بهره‌مند می‌شوند. ایشان با تکیه بر اصولی چون مصلحت، ولایت، حاکمیت و اجتهاد، زمینه بازنگری در برخی احکام فرعی مرتبط با اقلیت‌ها را فراهم ساخته و آن‌ها را به کنش‌هایی کریمانه، عزت‌مندانه و همراه با احترام متقابل تبدیل می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Imam Khomeini’s Governance Culture toward Religious Minorities Based on Human Dignity

نویسندگان English

Hamzeh Ali Bahrami 1
Maryam Hashemi 2
1 Associate Professor, Department of Islamic Studies, Ahl al-Bayt Faculty, University of Isfahan, Isfahan, Iran. (Corresponding Author). Email: bahrame1918@gmail.com
2 PhD in Islamic Theology, Lecturer, Isfahan, Iran. Email: hashmysadat@gmail.com
چکیده English


In this study, the term “minority” refers to the followers of non-Muslim divine religions, including Jews, Christians, and Zoroastrians, who live in an Islamic society, enjoy civil rights, and are demographically in the minority. A historical review of societies shows that the rights of minorities have often been neglected and, in some cases, subjected to discrimination. Imam Khomeini, as a prominent contemporary jurist and religious authority—besides his scholarly, mystical, and philosophical stature—was also the founder of the Islamic government. Critics of the Islamic Republic sometimes claim that the legal system rooted in Imam Khomeini’s jurisprudence disregards the rights of minorities. Using a documentary–analytical method, this research seeks to respond to such allegations by analyzing Imam Khomeini’s works and views regarding religious minorities. The findings demonstrate that, from Imam Khomeini’s perspective, not only is no injustice inflicted upon minorities, but within the Islamic system, they enjoy legitimate rights and freedoms, welfare, security, and a peaceful and equal life alongside other citizens. By emphasizing principles such as expediency (maslahah), guardianship (wilayah), sovereignty, and ijtihad, Imam Khomeini enabled the reconsideration of certain subsidiary rulings related to minorities and transformed them into dignified, respectful, and benevolent practices.

کلیدواژه‌ها English

Religious Minorities
Dignity-Oriented Jurisprudence
Legitimate Rights and Freedoms
Civil Rights
Human Dignity
Imam Khomeini
ـ قرآن کریم
1. ابن منظور، امام العامه (1988 م). لسان العرب. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
2. امام خمینی، سید روح‌الله (1378 الف). صحیفه امام (جلد 2). تهران: مؤسســه تنظیم و نشــر آثار امام خمینی(رحمه الله).
3. ــــــــــ (1378 ب). کتـاب البیـع (جلد 2 و 4)، تهران: موسسـه تنظیم و نشـر آثار امام خمینی(رحمه الله).
4. ــــــــــ (1379). صحیفه نور (جلد 1). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
5. ــــــــــ (1381). المکاسب المحرمة. قم: المطبعة العلمیة.
6. ــــــــــ (1385). ترجمه تحریر الوسیله. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
7. ــــــــــ (1386). صحیفه امام. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
8. ــــــــــ (1389). صحیفه امام. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
9. ــــــــــ (1421 ق). تحریر الوسیله (جلد 1 و 2) تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
10. ــــــــــ (بی‌تا الف). رساله توضیح المسائل امام خمینی(رحمه الله) و سایر مراجع، اصولی احسان و محمدحسن بنی‌هاشمی (جلد 1). قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
11. ــــــــــ (بی‌تا ب). ولایت‌فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله).
12. الهی خراسانی، علی (1393). حقوق شهروندى یکتاپرستان و اقلیت فرقه‏پرستان در حکومت اسلامی با تمرکز دیدگاه امام خمینی. نشریه حوزه، دوره 31، شماره 171، صص 117 ـ 149.
13. توفیقی، حسین (1381). دیدگاه امام خمینی(رحمه الله) درباره پیروان ادیان. دو فصلنامه هفت‌آسمان، دوره 4، شماره 15، صص 29 ـ 36.
14. کاتوزیان ناصر (1374). حقوق مدنی: نظریه عمومی تعهدات. تهران: مؤسسه نشر یلدا.
15. موسوی بجنوردی، سید محمد، افضلی قادری، فرحناز (1393). تاثیر تئوری مقتضیات زمان و مکان بر احکام ذمّه با رویکردی بر نظر امام‌خمینی(رحمه الله). پژوهشنامه متین، دوره 16، شماره 62، صص 21 ـ 49.
16. هاشمی، سید محمد (1396). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (چاپ چهاردهم، جلد 1). تهران: میزان.
17. مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمه الله) (بی‌تا). خلاصه زندگی‌نامه روح‌الله خمینی. تارنمای جامع امام خمینی(رحمه الله).https://www.imam-khomeini.ir/fa/n9035