Jurisprudence studies and cultural law

Jurisprudence studies and cultural law

Cultural Criminology of Filicide from the Perspective of the Jurisprudence of the Five Islamic Schools and Iran's Criminal Law

Document Type : Original Article

Authors
Hossein Nuraldini 1
Mohammad Hossein Pavand 2
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Edalet University, Tehran, Iran.
2 Master's degree, Criminal Law and Criminology, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran.
10.22034/cjls.2025.2060169.1042
Abstract
Cultural criminology of filicide in Islamic jurisprudence and Iran's criminal law examines the social, cultural, and religious factors influencing this phenomenon. In Iran's legal system, based on Imami jurisprudence, a father who kills his child is exempt from qisas (retaliatory punishment) , whereas a mother does not receive this exemption. This disparity in punishment is rooted in jurisprudential teachings that emphasize the father's role in child-rearing and guardianship. From a cultural criminology perspective, filicide is influenced by various factors, including economic pressures, family conflicts, traditional beliefs, and inadequate protective laws. Some studies indicate that the rising rates of filicide in Iran and other Islamic countries adhering to this criminal policy highlight the need for revising relevant criminal laws. This article, adopting a comparative approach between the jurisprudence of the five Islamic schools and Iran's criminal law, analyzes the perspectives of jurists and legal scholars and offers suggestions for legal reform and reducing this crime.
Keywords
Cultural criminology
filicide
father's qisas (retribution)
punishment aggravation
jurisprudence of Islamic schools

  1. ـ قرآن کریم

    1. ابن قدامه، عبدالله بن احمد (1416 ق). المغنی مع الشرح الکبیر، تحقیق محمد شرف‌الدین خطّاب و همکاران. قاهره: دار الحدیث.
    2. ابن منذر، ابراهیم (1425 ق). الاشراف علی مذاهب اهل العلم، بیروت: مکتبه الثقافه.
    3. اسحاقی، محمد (1380). مجازات پدر و مادر در جرم کشتن فرزند، تهران: سفیر صبح.
    4. اسکافی، ابن جنید (1416ق). مجموعه فتاوی ابن جنید (چاپ چهارم)، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    5. اصغری، سید شکرالله (1366). سیستم کیفری اسلام و پاسخ به شبهات، تهران: انتشارات بعثت.
    6. اصفهانى (فاضل هندى) محمد بن حسن (1416 ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    7. بهوتی حنبلی، منصور بن یونس (1418 ق). کشف القناع عن متن الاقناع، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    8. پاک‌نژاد، علیرضا (1400). نقد مجازات قتل فرزند توسط پدر در قانون ایران. مجله تحقیقات نوین میان رشته‌ای حقوق، دوره 1، شماره 3، صص 75 ـ 87.
    9. پیوندی، غلامرضا و موسوی‌نژاد، سیدشهاب (1400). حکم قتل فرزند توسط مادر در فقه امامیه. مجله حقوق اسلامی، شماره 68، صص 189 ـ 212.
    10. جمشیدی‌راد، محمدصادق و ویسی، مریم (1400). لزوم بازنگری در حکم عدم اجرای قصاص پدر در قتل عمدی فرزند از مجرای فقه پویا و اصلاح قانون مجازات اسلامی. مجله پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده، شماره 16، ‎صص 105 ـ 145.
    11. حسن‌زاده خباز، سیده نگین؛ الهی خراسانی، علی و ساداتی، سید محمدجواد (1401). بازخوانی قصاص مادر در برابر قتل فرزند در پرتوِ مقاصد شریعت. مجله فقه و اصول، شماره 128، صص 47 ـ 63.

    https://doi.org/10.22067/jfiqh.2021.88742

    1. حیدری پیدنی، شهرام (1400). چالش‌ها و رویکردهای قانون مجازات اسلامی در مورد قتل فرزند دختر توسط پدر. مجله علوم انسانی و اسلامی در هزاره سوم، دوره 2، شماره 6، صص 626 ـ 635.
    2. ذوالفقارطلب، مصطفی و جمالی، محمد (1392). قصاص پدر و مادر در برابر قتل عمدی فرزند از دیدگاه مذاهب اسلامی. مجله فقه مقارن، شماره 14، صص 91 ـ 110.
    3. زحیلی، وهبه (1413 ق). الفقه المالکی المیسر(چاپ دوم)، بیروت: دار الکلم الطیب.
    4. زمخشرى، محمود (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (چاپ سوم)، بیروت: دار الکتاب العربی.
    5. زندی، مهدی و هنرجو، محسن (1402). بررسی چرایی عدم قصاص پدر، به سبب قتل فرزند در حقوق کیفری ایران؛ با توجه به جایگاه حقوق کودکان. مجله پاسخ به شبهات دینی، شماره 29، صص 35 ـ 46.
    6. شافعی، محمد بن ادریس (1427 ق). الأم، ‏بیروت: دارالمعرفه.
    7. شاکری گلپایگانی، طوبی (1383). دعوی قتل فرزند توسط پدر در سیاست جنایی مشارکتی. مجله فقه و حقوق خانواده، شماره 33، صص 13 ـ 41.
    8. شامبیاتی، هوشنگ (1397). حقوق جزای اختصاصی، جرائم علیه تمامیت جسمانی اشخاص (جلد 3)، تهران: مجد.
    9. شریفی، محسن (1392). مبانی فقهی قتل فرزند و ضمانت اجرای آن. نشریه فقه اهل‌بیت، دوره 19، شماره 74.
    10. شیرازی، ابواسحاق ابراهیم بن علی (1412 ق). المهذب فی فقه الامام الشافعی (تحقیق محمد زحیلی)، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    11. طباطبایی، محمدحسین (1387). المیزان فی تفسیر القرآن، تهران: موسسه انتشارات دارالعلم.
    12. طبرسی، فضل بن حسن (1408). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفة.
    13. طوسی، محمد بن حسن (1407 ق). الخلاف، قم: مؤسسة نشر اسلامی.
    14. علاء‌الدین کاسانی، ابوبکر بن مسعود (1406 ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. بیروت: دار الکتاب.
    15. قدرتی، فاطمه و حاجیعلی، فریبا (1391). بررسی مبانی فقهی حکم قصاص مادر در قتل فرزند. مجله فقه و اصول، شماره 88، صص 77 ـ 100.
    16. القرطبی، محمد بن أحمد بن أبی بکر بن فرح الأنصاری الخزرجی(1384). الجامع لأحکام القرآن (محقق أحمد البردونی وإبراهیم أطفیش، چاپ دوم)، القاهرة: دار الکتب المصریة.
    17. کاسانی حنفی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود (1406 ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (چاپ دوم)، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    18. کاشانی، فتح‌‌الله بن شکرالله (1429). تفسیر کبیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران: کتابفروشی و چاپخانه محمدحسن علمی.
    19. محقق داماد، سید مصطفی (1393). قواعد فقه جزایی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
    20. مرعشی نجفی، سید شهاب‌الدین (1415 ق). القصاص على ضوء القرآن و السنه، قم: انتشارات کتابخانة آیت‌الله‌العظمی مرعشی نجفی.
    21. نجفی، محمدحسن (1404 ق). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، قم: دار الکتب الاسلامیه.
    22. نعیمی، اشکان و امین، سید علیرضا (1401). تأملی بر پذیرش یا عدم پذیرش قصاص مادر در قتل فرزند، در سایه آموزه‌های فقهی. مجله فقه و حقوق خانواده، شماره 76، صص245 ـ 262.

    https://doi.org /10.30497/flj.2022.242560.1767

Jurisprudence studies and cultural law
Volume 2, Issue 1
June 2025
Pages 292-263