مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

مطالعات فقه و حقوق فرهنگی

بنیادهای فقهی و حقوقی جرم‏‌انگاری پوشش نابهنجار در انظار عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
نویسنده مسئول، استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه حضرت معصومه، قم. ایران.
چکیده
حکم تکلیفیِ _ وجوب _ پوشش و حجاب بانوان از منظر مبانی فقهی _ قرآن و سنت _، امری مسلم است و قانونگذار به لحاظ درک این موضوع، به جرم‌‏انگاری بی‏‌حجابی و پوشش نامناسب _ اعم از کم‏‌حجابی و یا بدحجابی _ اقدام نموده است. اما در جامعه کنونی ایران، انتخاب پوشش، تمایل به متنوعِ‌پوشی و نمایش دادن بدن در حال تبدیل به یک مطالبه اجتماعی است و مردم پوشش را به مثابه یک حق شخصی و فردی تلقی می‌‏کنند. هدف مقاله فرارو با بهره‌‏گیری از روش توصیفی _ تحلیلی، تبیین شرایط جرم‌‏انگاری پوشش نابهنجار در انظار عمومی از دیدگاه فقه فرهنگ با فرض انگاره حق فردی بودن انتخاب نوع پوشش در جامعه با تأکید بر مسئله حق و حکم شرعی بودن پوشش می‏‌باشد. طبق یافته‌‏ها و نتایج تحقیق با احراز سه شرط مهم(اصول نظری، پیش‌‏فرض‏‌ها و کارکردها)، جرم‌‏انگاری رفتاری میسر است. بدین منوال بر‌‌‌اساس اصول نظری باید اثبات شود که دولت به مداخله در حوزه حریم عمومی از طریق ممنوعیت یا ایجاد محدویت کیفری مجاز می‏‌باشد. در اصل جرم‌‏انگاری بد‏حجابی از منظر فقه و حقوق فرهنگی به عنوان جرم تعزیری غیرمنصوص تردیدی نیست؛ بلکه محل مناقشه در چگونگی روش اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر در جوامع کنونی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential and legal foundations of criminalizing abnormal clothing in public

نویسنده English

Abazar Afshar
Assistant Professor of Islamic Jurisprudence and Law, Hazrat Masoumeh University, Qom. Iran.
چکیده English

The religious obligation—Wujub—of women’s covering and hijab from the perspective of Islamic jurisprudential foundations, namely the Quran and Sunnah, is a well-established matter. The legislator, understanding this, has criminalized improper dress and lack of hijab, whether minimal or poor coverage. However, in contemporary Iranian society, the choice of clothing, the desire for diversity, and body display are becoming social demands, with people perceiving clothing as a personal and individual right. This article, using a descriptive-analytical method, aims to explain the conditions for criminalizing improper clothing in public view from the perspective of cultural jurisprudence, assuming the notion that choosing clothing is an individual right within society, with an emphasis on the issue of right versus religious obligation of clothing. According to the study’s findings, criminalization of behavior is possible by meeting three important conditions (theoretical principles, assumptions, and functions). Thus, based on theoretical principles, it must be proven that the state is authorized to intervene in the public domain through criminal restrictions or prohibitions. There is no doubt about the principle of criminalizing poor hijab as an unuttered ta’zir crime from the perspective of jurisprudence and cultural rights; rather, the debate concerns the methods of implementing the law on enjoining good and forbidding wrong in contemporary societies.

کلیدواژه‌ها English

Improper clothing
public view
cultural jurisprudence
criminalization
individualism
social right
  1. بحر العلوم، محمد بن محمد تقی.(1403). بلغه الفقیه، تهران، مکتبه الصادق.
  2. بوشهری، جعفر.(1387). حقوق جزا: اصول و مسائل، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم.
  3. تهرانی، محمد هادی.(1374). رساله الحق و الحکم، قم، فصلنامه مفید، دارالعلم مفید.
  4. جعفریان، رسول.(1428). رسائل حجابیه، قم، دلیل ما.
  5. حبیب‏زاده، محمدجعفر، محمد توحیدی فرد.(1386). قانون‌‏مداری در قلمرو حقوق کیفری، تهران، نشر گستر.
  6. حسینی، سیدمحمد.(1387). حدود و تعزیرات (قلمرو انواع احکام)، مجله حقوق، دوره‌ی 38، شماره1، صص142_143.
  7. حسینی، سیدمحمد.(1396). سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، تهران، سمت.
  8. حکیم طباطبایی، سید محسن.(بی‏‌تا). مستمسک العروة، قم، منشورات مکتبة آیة الله العظمى المرعشی النجفی.
  9. زراعت، عباس.(1384). ملاک تعیین جرایم قابل گذشت، مجله‏‌ی عدالت آرا، شماره 1.
  10. شفیعی سروستانی، ابراهیم.(1389). قانون‏گذاری در نظام جمهوری اسلامی، آسیب‌ها و بایسته‌‏ها، پژوهشکده‏‌ی فقه و حقوق، چاپ1.
  11. صانعی، پرویز.(1398). حقوق و اجتماع، تهران، گنج دانش.
  12. صیمری، مفلح بن حسن.(1420). غایه المرام فی شرح شرائع السلام، بیروت، دارالهادی.
  13. ضیائی‏فر، سعید.(1387). مبانی اختیارات نظام اسلامی در زمینه جلوگیری از بدحجابی(حجاب، مسئولیت‏ها و اختیارات دولت اسلامی، مقالات فقهی و حقوقی)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  14. عابدینی، احمد.(1379). سیری در آیات حجاب، قم، مجله فقه، ش23.
  15. علی‏اکبریان، حسن علی.(1386). مبانی مسئولیت حکومت اسلامی در ترویج حجاب مجله کاوشی نو در فقه، شماره 51 و 52، صص53_ 95.
  16. عینی نجف‏آبادی، محسن و حبیب‏‌زاده، محمد جعفر.(1381). مبنا و ملاک تعزیر (قسمت دوم)، مجله دادرسی، شماره 32.
  17. عینی نجف‏آبادی، محسن و حبیب‌‏زاده، محمدجعفر.(1399). موجبات اجرای تعزیر از نظر فقهی و حقوق کیفری ایران، فصلنامه‌‏ی مدرس علوم انسانی، دوره 2، شماره 5.
  18. قماشی، سعید.(1389). بنیادهای جرم‌‏انگاری در حقوق کیفری نوین، مجله حقوق اسلامی، ش 24.
  19. مقدس اردبیلی، احمد بن محمد.(1416). مجمع الفایده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ج13، قم، موسسه النشر الاسلامی، چ1،  1416ق.
  20. مکارم شیرازی، ناصر.(1363). تحلیلی پیرامون مسأله‌ی تعزیرات در اسلام، مجله‌ی نور علم، شماره 5، ص67.
  21. منتظری، حسین‏علی.(1366). سلسله درس‌ها (تعزیرات شرعی)، مجله‌ی نور علم، شماره 25.
  22. منتظری، حسین‏علی.(1389). مبانی فقهی حکومت اسلامی، ترجمه‏‌ی صلواتی، محمود، ج3، نشر تفکر.
  23. موسوی خوانساری، اسدالله.(1425). حکمه الحجاب و ادله النقاب، تهران، چاپخانه علمی.
  24. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا.(1412ق). تقریرات حدود و التعزیرات، ج2، چاپ سنگی.
  25. نجفی ابرندآبادی، علی‏حسین.(1390). از جرم‌‏شناسی نظری تا جرم‏‌شناسی کاربردی، نشریه جرم‏‌شناسی پیشگیری، پیش شماره1، صص2_21.
  26. نجفی توانا، علی و مصطفی زاده، فهیم.(1392). جرم‌‏انگاری در نظام کیفری جمهوری اسلامی ایران، مجله‌‏ی مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره 8.
  27. نجفی، محمدحسن.(1392ق). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج41، دارالکتب الاسلامیه.
  28. نقیبی، سید ابو القاسم.(1385). تحلیلی بر حکم یا حق بودن حجاب، فقه و حقوق خانواده، شماره 44، صص9 _ 32.
  29. هاشمی، سید حسین.(1386). نقدی بر ساده‌‏ی 638ق.م.ا. در جرم‌‏انگاری بدحجابی، مجله‏‌ی مطالعات راهبردی زنان، شماره37.